Chuyển tới nội dung chính
Du lịch · Điểm tin đa nguồn

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có

Hệ thống thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế được xem là một hình thức xuất bản, lưu trữ tư liệu hết sức độc đáo, duy nhất, hiếm có và chưa bị sửa chữa, thay đổi.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 40 phút trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗
Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 1

Cố đô Huế hiện sở hữu tổng cộng 8 di sản được UNESCO công nhận (gồm 6 di sản riêng và 2 di sản chung với các địa phương khác).

Một trong những di sản nổi bật là hệ thống thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế (di sản tư liệu thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương được công nhận năm 2016). Theo các nhà nghiên cứu, đây là những di sản tư liệu bản gốc, duy nhất hiện chỉ còn ở Việt Nam và có giá trị nổi bật toàn cầu, chưa từng bị sửa chữa, thay đổi.

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 2

Hệ thống thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế phần lớn là các tác phẩm được tuyển chọn của các vị hoàng đế, thân vương, quan lại dưới triều Nguyễn (giai đoạn 1802-1945). Đây được xem là một hình thức xuất bản, lưu trữ tư liệu hết sức độc đáo, duy nhất và hiếm có.

Theo thống kê, hiện nay hệ thống kiến trúc cung đình Huế còn 2.967 ô thơ văn chạm khắc, sơn thếp... trên gỗ; 146 ô thơ văn viết tráng men thành pháp lam; 88 đơn vị ô hộc, câu đối, bài văn đắp nổi sành sứ. Trong ảnh là thơ văn trang trí trên mái điện Thái Hòa.

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 3

Thơ văn trang trí trong nội thất điện Thái Hòa, công trình quan trọng nhất Hoàng thành Huế - nơi đặt ngai vàng và tổ chức các đại lễ của triều đình trong giai đoạn 1802-1945.

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 4

Trong một tham luận, cố nhà giáo, nhà nghiên cứu Phan Đăng (Trường Đại học Khoa học Huế) nhận định các tác phẩm thơ văn chạm khắc ở điện Thái Hòa là những viên ngọc quý, toát lên niềm tự hào về con người, lịch sử, cảnh thái bình an lạc của đất nước một thời. Đặc biệt bài thơ khắc dưới bức hoành phi (bảng tên) điện Thái Hòa được xem là một bản “tuyên ngôn độc lập” của triều Nguyễn.

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 5

Bên cạnh điện Thái Hòa, một trong những công trình kiến trúc được trang trí bằng thơ văn tiêu biểu khác ở khu vực Đại nội Huế là điện Long An (nay là Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế). Trước đây, công trình được xây dựng để vua Thiệu Trị nghỉ ngơi, đọc sách.

Thiệu Trị là vị vua giỏi văn thơ nên, ngoại thất của điện Long An đã được tô điểm bằng lối trang trí "nhất thi, nhất họa" (một bài thơ, một hình vẽ) hoặc "nhất tự, nhất họa" (một chữ, một hình), đa số là những sáng tác của chính vị hoàng đế này.

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 6

Tại điện Long An có bài thơ Vũ trung sơn thủy (Non nước trong mưa) của vua Thiệu Trị được trình bày bằng kỹ xảo hồi văn kết hợp liên hoàn (đọc xuôi, ngược đều thành câu/bài) thường nhận sự quan tâm lớn. Trên bức khảm xà cừ có 56 chữ Hán tựa hình bát quái. Cố Giáo sư Nguyễn Tài Cẩn phân tích, tìm ra tổng cộng 128 cách đọc thành các bài thơ khác nhau và đều có nghĩa.

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 7

Đối với hệ thống lăng tẩm, nơi an nghỉ của vua Minh Mạng là một trong những quần thể có nhiều công trình được trang trí bằng thơ văn, hình vẽ chạm khắc tinh tế. Trong ảnh là nội thất điện Sùng Ân tại lăng vua Minh Mạng (phường Kim Long).

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 8

Hệ thống nội, ngoại thất của điện Biểu Đức tại lăng vua Thiệu Trị (phường Thủy Xuân) cũng được trang trí theo kiểu "nhất thi nhất họa".

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 9

Hệ thống thơ văn, tranh ảnh trang trí trong điện Biểu Đức được đánh giá hết sức đa dạng, độc đáo. Từ thời vua Tự Đức (1848-1883), do điều kiện kinh tế đất nước khó khăn nên dù được đánh giá là vị hoàng đế giỏi thơ ca bậc nhất triều Nguyễn, ông không dùng thơ văn để trang trí cho các công trình kiến trúc của riêng mình.

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 10

Theo các nhà nghiên cứu, truyền thống trang trí "nhất thi nhất họa" chỉ được nối mạch lại từ thời vua Đồng Khánh (1885-1888) tại lăng tẩm của chính ông. Trong ảnh là điện Ngưng Hy, nơi đặt bài vị thờ vua Đồng Khánh và hoàng hậu tại Tư lăng, phường Thủy Xuân.

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 11

Các vua Khải Định, Bảo Đại tiếp tục kế thừa lối trang trí truyền thống nhưng có sự thay đổi về cách thức thể hiện và vật liệu sử dụng. Tiêu biểu là tại Ứng lăng (lăng Khải Định), cung An Định, điện Kiến Trung, các nghệ nhân đã sử dụng mảnh sành sứ để trang trí trên công trình kiến trúc bằng bê tông, cốt thép thay vì trên gỗ như các triều vua trước.

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 12

Thơ văn trên kiến trúc bê tông tại Thái Bình Lâu, công trình do vua Khải Định cho xây dựng trong Hoàng thành Huế vào năm 1919, để làm nơi nghỉ ngơi đọc sách.

Bài thơ có 128 cách đọc và loại hình xuất bản, lưu trữ hiếm có - 13

Theo lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, hệ thống thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế được bảo tồn, giữ gìn hầu như nguyên vẹn. Đây thực sự là những di sản tư liệu độc đáo, quý hiếm, chưa thấy xuất hiện ở nơi khác trên thế giới.

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Du lịch

Xem tất cả →