Chiều 21/11, với 487/487 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Theo Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, các nội dung sửa đổi sẽ giúp bãi bỏ 18 thủ tục hành chính, cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh, giảm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp trong đăng ký, xác lập và chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ.
Một thay đổi lớn trong luật là bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ, thay bằng cơ chế thông báo hoạt động. Tổ chức, cá nhân thực hiện giám định phải thông báo thông tin về chủ thể, lĩnh vực hoạt động và chuyên môn cho cơ quan quản lý trong 10 ngày làm việc kể từ khi bắt đầu cung cấp dịch vụ.
Việc giám định phải bảo đảm độc lập, khách quan, chính xác. Người có quyền, lợi ích liên quan đến đối tượng giám định hoặc vụ việc cần giám định không được thực hiện giám định. Chi phí dịch vụ do người yêu cầu và bên giám định thỏa thuận.
Kết luận giám định được sử dụng làm một trong các nguồn chứng cứ để cơ quan có thẩm quyền giải quyết vụ việc. Tuy nhiên, tổ chức, cá nhân giám định chỉ đưa ra kết luận chuyên môn, không được kết luận về hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc tranh chấp giữa các bên.
Luật cũng đơn giản hóa việc chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Thay vì thực hiện thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng, các bên yêu cầu sửa đổi thông tin chủ sở hữu trên văn bằng bảo hộ.
Đối với quyền sở hữu công nghiệp được xác lập thông qua đăng ký, hợp đồng chuyển nhượng có hiệu lực giữa các bên theo pháp luật dân sự. Việc chuyển nhượng quyền có hiệu lực khi cơ quan quản lý ghi nhận thay đổi trên văn bằng bảo hộ. Từ thời điểm này, bên nhận chuyển nhượng có quyền của chủ sở hữu.
Luật còn cho phép chuyển nhượng một phần danh mục hàng hóa, dịch vụ được bảo hộ của nhãn hiệu. Bên nhận chuyển nhượng được cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tương ứng với phần danh mục đã nhận.

Đối với hợp đồng sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp, luật quy định hợp đồng có hiệu lực giữa các bên theo pháp luật dân sự. Những hợp đồng thuộc diện phải đăng ký, trừ hợp đồng sử dụng nhãn hiệu, chỉ có giá trị pháp lý đối với bên thứ ba sau khi đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền.
Luật đồng thời chuyển chức năng quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ. Bộ này trở thành đầu mối quản lý thống nhất về quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục quản lý quyền tác giả và quyền liên quan.
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, việc chuyển giao nhằm gắn hoạt động bảo hộ giống cây trồng với nghiên cứu công nghệ sinh học, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa tài sản trí tuệ. Việc sử dụng chung hạ tầng số, cơ sở dữ liệu và nguồn lực quản lý cũng được kỳ vọng tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Mở rộng quyền bảo hộ giống cây trồng
Luật mở rộng quyền của chủ bằng bảo hộ đối với ba nhóm giống cây trồng, gồm giống có nguồn gốc chủ yếu từ giống được bảo hộ; giống không khác biệt rõ ràng với giống được bảo hộ; và giống mà quá trình sản xuất phải sử dụng lặp lại giống được bảo hộ.
Đối với giống có nguồn gốc chủ yếu từ giống ban đầu, luật xác định các điều kiện về nguồn gốc, sự khác biệt và đặc tính di truyền. Giống mới phải được tạo ra chủ yếu từ giống ban đầu hoặc giống phát triển từ giống ban đầu, có khác biệt rõ ràng nhưng vẫn giữ biểu hiện của các tính trạng chủ yếu do kiểu gen hoặc tổ hợp kiểu gen của giống ban đầu quyết định, trừ những khác biệt phát sinh trong quá trình tạo giống.
Quy định này làm rõ phạm vi quyền của chủ bằng bảo hộ đối với các giống được phát triển từ thành quả chọn tạo trước đó, đồng thời tạo căn cứ giải quyết tranh chấp liên quan đến quyền khai thác và sử dụng giống cây trồng.
Luật cũng quy định bằng bảo hộ giống cây trồng tự động bị tạm đình chỉ hiệu lực nếu chủ sở hữu không nộp lệ phí duy trì đúng hạn. Nếu sau 6 tháng kể từ thời điểm tạm đình chỉ vẫn không nộp, bằng bảo hộ tự động bị đình chỉ hiệu lực.
Trong thời gian tạm đình chỉ, chủ bằng có quyền thông báo bằng văn bản cho người sử dụng giống cây trồng về việc đang khắc phục lý do tạm đình chỉ. Nếu người đã nhận thông báo vẫn tiếp tục sử dụng, khi bằng được khôi phục hiệu lực, chủ bằng có thể yêu cầu trả khoản tiền tương đương giá chuyển giao quyền sử dụng trong phạm vi và thời gian sử dụng tương ứng.
Đối với việc đăng ký bảo hộ giống cây trồng, luật cho phép sử dụng kết quả khảo nghiệm về tính khác biệt, đồng nhất và ổn định đã có trước đó để thẩm định đơn. Kết quả khảo nghiệm có thể do người đăng ký, tổ chức, cá nhân khác hoặc cơ quan bảo hộ giống cây trồng có thẩm quyền thực hiện, kể cả cơ quan thuộc thành viên Công ước quốc tế về bảo hộ giống cây trồng mới.
Quy định này tạo điều kiện tận dụng kết quả khảo nghiệm đã có, hạn chế việc thực hiện lại các khâu đánh giá không cần thiết trong quá trình đăng ký bảo hộ.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.