Chuyển tới nội dung chính
Sức khỏe & Y tế · Điểm tin đa nguồn

Bác sĩ đem chuyện kín bệnh nhân câu view: Xâm phạm quyền nhân thân cốt lõi

Bác sĩ che mặt, đổi giọng bệnh nhân rồi đưa “chuyện kín” lên mạng câu view vẫn có thể xâm phạm quyền nhân thân. Theo luật sư, giấu danh tính không đồng nghĩa được quyền công khai đời tư.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 7 ngày trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗

Trong phòng khám, người bệnh sẵn sàng giãi bày những triệu chứng thầm kín, những căn bệnh muốn giữ kín hay câu chuyện đời tư nhạy cảm mà thậm chí chưa từng tiết lộ với người thân.

Tuy nhiên, thời gian gần đây, việc một số bác sĩ vô tư sử dụng các thông tin, câu chuyện riêng tư của bệnh nhân để đăng tải lên các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Facebook nhằm mục đích "câu like", thu hút lượt xem và xây dựng thương hiệu cá nhân đang gây ra nhiều băn khoăn trong dư luận.

Dù các video này thường được xử lý bằng cách che mờ khuôn mặt, bóp méo giọng nói hay giấu danh tính, nhưng dưới góc nhìn pháp lý, liệu những giải pháp kỹ thuật đó đã đủ để "miễn trừ" trách nhiệm xâm phạm đời tư của người bệnh?

Người bệnh cần làm gì khi một ngày nhìn thấy chính câu chuyện nhạy cảm của mình trên mạng xã hội.

Để cung cấp góc nhìn pháp lý chính xác và toàn diện cho độc giả, phóng viên báo Dân trí đã có cuộc trao đổi cùng Luật sư Phạm Thu Hà - Giám đốc Công ty Luật Chính Minh (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội).

"Che mặt, bóp giọng là xong"

Bác sĩ đem chuyện kín bệnh nhân câu view: Xâm phạm quyền nhân thân cốt lõi - 1
Luật sư Phạm Thu Hà - Giám đốc Công ty Luật Chính Minh (Ảnh: Nhân vật cung cấp).

Việc một số bác sĩ tự ý ghi hình hoặc sử dụng các thông tin, câu chuyện riêng tư trong quá trình thăm khám, đặc biệt là các bệnh lý nhạy cảm, nam khoa, phụ khoa để đăng lên mạng xã hội câu view đã xâm phạm những quyền cơ bản nào của người bệnh?

- Việc bác sĩ tự ý ghi hình quá trình thăm khám và đăng tải lên các nền tảng mạng xã hội khi chưa nhận được sự đồng ý của người bệnh là hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến nhiều nhóm quyền nhân thân cốt lõi được pháp luật bảo vệ.

Thứ nhất, hành vi này xâm phạm quyền đối với hình ảnh, quyền về đời sống riêng tư và bí mật cá nhân của công dân.

Theo quy định tại Điều 32 và Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015, việc sử dụng hình ảnh hay thu thập, công khai thông tin thuộc đời sống riêng tư, bí mật cá nhân bắt buộc phải được sự đồng ý của chính người đó, trừ các trường hợp đặc biệt do luật định.

Thứ hai, hành vi này xâm phạm quyền được giữ bí mật thông tin trong khám bệnh, chữa bệnh. Căn cứ khoản 2 Điều 10 và khoản 5 Điều 45 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người bệnh có quyền tuyệt đối được giữ bí mật thông tin bệnh án cũng như thông tin đời tư.

Đồng thời, người hành nghề y tế có nghĩa vụ pháp lý bắt buộc phải bảo mật mọi thông tin biết được trong suốt quá trình thăm khám và điều trị.

Bác sĩ đem chuyện kín bệnh nhân câu view: Xâm phạm quyền nhân thân cốt lõi - 2
Những nội dung riêng tư của bệnh nhân lại trở thành nội dung câu view trên mạng xã hội của bác sĩ (Ảnh minh họa: AI).

Cần phải khẳng định rằng, những thông tin về bệnh lý, sức khỏe sinh sản, đời sống tình dục hay hoàn cảnh gia đình là những dữ liệu cá nhân riêng tư đặc biệt cần được bảo mật.

Việc bác sĩ tự ý sử dụng các thông tin nhạy cảm này để thu hút lượt xem, quảng bá dịch vụ hoặc xây dựng thương hiệu cá nhân trên mạng xã hội khi không có sự đồng ý hợp pháp của người bệnh sẽ dẫn đến những trách nhiệm pháp lý bất lợi.

Vậy trong trường hợp các nội dung đưa lên mạng xã hội đã được che mặt, viết tắt tên bệnh nhân, hoặc bóp méo giọng nói nhưng chưa xin phép bệnh nhân có vi phạm quy định của pháp luật?

- Đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm về mặt pháp lý. Việc che mặt, viết tắt tên hay bóp méo giọng nói hoàn toàn không đồng nghĩa với việc bác sĩ nghiễm nhiên có quyền công khai câu chuyện của người bệnh lên mạng xã hội.

Căn cứ theo quy định tại Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, khái niệm dữ liệu cá nhân không chỉ bó hẹp ở khuôn mặt hay họ tên trực tiếp.

Mọi thông tin dù không thể hiện danh tính trực tiếp nhưng khi kết hợp lại vẫn có khả năng giúp xác định một con người cụ thể thì vẫn thuộc phạm vi bảo vệ nghiêm ngặt của pháp luật về dữ liệu cá nhân.

Ngay cả khi bác sĩ sử dụng diễn viên để dựng lại tình huống, việc này vẫn bị xác định là vi phạm nếu nội dung video giữ nguyên các chi tiết đặc trưng khiến người khác có thể nhận diện được bệnh nhân.

Trong rất nhiều tình huống, người bệnh không bị nhận diện qua khuôn mặt mà bị "nhận diện" qua chính câu chuyện đời tư của họ.

Sự kết hợp giữa thời điểm thăm khám, chi tiết bệnh lý hiếm gặp, đời sống tình dục, hoàn cảnh gia đình hay nghề nghiệp chính là "chìa khóa" khiến những người xung quanh dễ dàng đoán ra nhân vật.

Mặt khác, xét về nghĩa vụ bảo mật theo Điều 45 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, trách nhiệm của bác sĩ không chỉ dừng lại ở hình ảnh khuôn mặt hay họ tên, mà bao gồm toàn bộ tình trạng bệnh và mọi thông tin người bệnh đã tin tưởng cung cấp.

Do đó, nếu chưa được sự đồng ý hợp pháp của người bệnh hoặc không thuộc trường hợp pháp luật cho phép, việc đăng tải các nội dung này vẫn bị xác định là hành vi vi phạm pháp luật.

Mức độ trách nhiệm pháp lý khi người bệnh bị "nhận diện"

Trong trường hợp người bệnh bị khủng hoảng tâm lý, tổn hại tinh thần vì bị bạn bè, người quen nhận ra câu chuyện bệnh lý của mình trên mạng xã hội, trách nhiệm pháp lý đối với bác sĩ sẽ được xem xét ra sao?

- Nếu việc đăng tải trái phép này khiến người bệnh rơi vào trạng thái bị kỳ thị, bị xúc phạm, ảnh hưởng đến quan hệ gia đình, công việc hoặc chịu tổn thất tinh thần nặng nề, người thực hiện hành vi phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng.

Cụ thể, theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, người vi phạm có thể phải chịu trách nhiệm dân sự, bao gồm nghĩa vụ chấm dứt hành vi vi phạm, gỡ bỏ video, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại (bao gồm thiệt hại vật chất và bồi thường tổn thất tinh thần) khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định.

Mức bồi thường sẽ được Tòa án xem xét dựa trên tính chất, mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm, hậu quả thực tế xảy ra và các chứng cứ liên quan do các bên cung cấp.

Cần nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi: Bảo vệ quyền riêng tư trong y tế không chỉ là giấu khuôn mặt, mà phải bảo đảm toàn bộ những thông tin được công khai ra công luận không còn bất kỳ khả năng nào làm lộ danh tính và đời tư của người bệnh.

Thế khó của bệnh nhân

Sự đồng ý của bệnh nhân đối với việc ghi hình và đăng tải phải đáp ứng những điều kiện nào mới có giá trị pháp lý? Bởi trên thực tế, bệnh nhân dễ rơi vào thế khó khi phải từ chối người đang trực tiếp thăm khám cho mình?

- Căn cứ theo quy định tại Điều 9 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, sự đồng ý của người bệnh chỉ có giá trị pháp lý khi được đưa ra một cách tự nguyện, rõ ràng, cụ thể, trên cơ sở đã được thông báo đầy đủ về mục đích, phạm vi và toàn bộ quá trình xử lý dữ liệu cá nhân.

Bác sĩ đem chuyện kín bệnh nhân câu view: Xâm phạm quyền nhân thân cốt lõi - 3
Trên thực tế, bệnh nhân dễ rơi vào thế khó khi phải từ chối đề nghị quay video của chính người đang điều trị cho mình (Ảnh minh họa: Getty).

Sự đồng ý này bắt buộc phải thể hiện bằng hình thức có thể kiểm chứng được, trong đó người bệnh phải được biết chính xác thông tin nào của mình sẽ được sử dụng, ai sử dụng, sử dụng vào mục đích gì và sẽ công khai trên nền tảng mạng xã hội nào.

Đặc biệt, pháp luật quy định rất rõ ràng: sự im lặng hoặc không phản hồi của chủ thể dữ liệu không được coi là sự đồng ý.

Do đó, việc người bệnh ngại ngùng không lên tiếng, không phản đối trực tiếp, hoặc chỉ gật đầu đồng ý cho bác sĩ ghi hình nhằm mục đích phục vụ chuyên môn (như theo dõi tổn thương, chẩn đoán, lưu hồ sơ bệnh án) hoàn toàn không đồng nghĩa với việc cho phép đăng tải video đó lên TikTok, Facebook hay các nền tảng truyền thông khác.

Khám chữa bệnh và truyền thông thương mại là hai mục đích hoàn toàn khác biệt. Bác sĩ nếu muốn sử dụng tư liệu y tế để quảng bá hay xây dựng thương hiệu cá nhân bắt buộc phải xin sự đồng ý hợp pháp riêng biệt cho mục đích truyền thông đó, trừ các trường hợp pháp luật cho phép xử lý không cần sự đồng ý.

Khi xảy ra tranh chấp, bên có trách nhiệm chứng minh sự đồng ý (tức bác sĩ hoặc cơ sở y tế) có nghĩa vụ phải lưu giữ được tài liệu, dữ liệu chứng minh nội dung và phạm vi đồng ý hợp pháp của người bệnh.

Trách nhiệm liên đới của cơ sở y tế

Có trường hợp video được ghi hình ngay tại phòng khám của bệnh viện nhưng lại được đăng tải trên tài khoản TikTok cá nhân của bác sĩ. Trong trường hợp này, cơ sở y tế có thể miễn trừ trách nhiệm với lý do đây là hoạt động cá nhân của nhân viên hay không? Những chế tài nào sẽ được áp dụng nếu xác định có vi phạm?

- Việc bác sĩ đăng tải video trên tài khoản mạng xã hội cá nhân hoàn toàn không đồng nghĩa với việc cơ sở y tế đương nhiên được miễn trách nhiệm.

Trước hết, bác sĩ trực tiếp ghi hình, thu thập, sử dụng và công khai trái phép thông tin riêng tư của người bệnh sẽ phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với hành vi vi phạm của mình.

Tuy nhiên, đối với cơ sở y tế, cơ quan chức năng sẽ xem xét hành vi ghi hình đó có được thực hiện trong quá trình bác sĩ thực hiện nhiệm vụ được giao hay không, cũng như việc bệnh viện có chỉ đạo, cho phép, tham gia hoặc cung cấp hồ sơ bệnh án để làm video hay không.

Bác sĩ đem chuyện kín bệnh nhân câu view: Xâm phạm quyền nhân thân cốt lõi - 4
Nhiều bệnh viện ra quy định cấm quay chụp (Ảnh: Hoàng Lê).

Theo quy định tại Điều 597 Bộ luật Dân sự 2015, pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người của mình gây ra trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao. Do đó, nếu hành vi vi phạm phát sinh trong quá trình thực thi nhiệm vụ chuyên môn, cơ sở y tế vẫn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho nạn nhân theo quy định.

Ngay cả khi bác sĩ tự ý thực hiện ngoài tầm kiểm soát, cơ sở y tế vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm riêng nếu để xảy ra vi phạm trong công tác quản lý, bảo mật dữ liệu cá nhân của người bệnh tại đơn vị mình.

Về mặt chế tài, tùy theo tính chất, mức độ nghiêm trọng và hành vi cụ thể, cá nhân và tổ chức vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính, buộc áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả hoặc bồi thường thiệt hại dân sự; trường hợp có đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Đặc biệt, Nghị định 330/2026/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 19/8/2026) đã quy định cụ thể các chế tài xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bao gồm việc xử lý dữ liệu không có căn cứ hợp pháp, sử dụng dữ liệu không đúng mục đích ban đầu hoặc vi phạm quy định về sự đồng ý của chủ thể dữ liệu.

Các cơ sở y tế bắt buộc phải kiểm soát chặt chẽ việc ghi hình, bởi thông tin y tế thu thập từ quá trình khám chữa bệnh phải được bảo mật và sử dụng đúng mục đích, không thể lấy lý do chia sẻ kiến thức hay xây dựng hình ảnh cá nhân để tự ý công khai đời tư người bệnh.

Người bệnh bảo vệ quyền lợi của mình như thế nào?

Nếu phát hiện câu chuyện khám bệnh riêng tư của mình bị đăng tải lên mạng xã hội, người bệnh cần thu thập những chứng cứ gì và thực hiện quy trình pháp lý ra sao để yêu cầu gỡ bỏ, bồi thường?

- Người bệnh hoàn toàn có đầy đủ quyền năng pháp lý để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi có căn cứ cho rằng thông tin riêng tư bị công khai, sử dụng trái phép.

Cần lưu ý rằng, việc sử dụng diễn viên để tái hiện lại tình huống thăm khám cũng không loại trừ trách nhiệm pháp lý nếu video vẫn giữ nguyên các chi tiết đặc trưng khiến người khác xác định được bệnh nhân.

Khi phát hiện sự việc, người bệnh có quyền trực tiếp yêu cầu bác sĩ và cơ sở y tế chấm dứt hành vi vi phạm, gỡ bỏ video; đồng thời có quyền gửi đơn phản ánh, tố cáo đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền hoặc khởi kiện ra tòa án để yêu cầu bảo vệ quyền nhân thân và bồi thường thiệt hại.

Để bảo đảm giá trị pháp lý khi làm việc với cơ quan chức năng hoặc tòa án, người bệnh cần chủ động thu thập và lưu giữ các nhóm chứng cứ sau:

Chứng cứ kỹ thuật số: Lưu lại đường dẫn (link) bài đăng, video gốc, các hình ảnh chụp màn hình thể hiện rõ thời điểm đăng tải, số lượt tương tác, nội dung video cũng như các bình luận bàn tán của người xem.

Chứng cứ về mối quan hệ và nội dung thăm khám: Tin nhắn trao đổi giữa bệnh nhân và bác sĩ, sổ khám bệnh, đơn thuốc, hồ sơ bệnh án hoặc các tài liệu đối chiếu chứng minh nội dung câu chuyện trong video trùng khớp với diễn biến cuộc thăm khám thực tế.

Lập vi bằng ghi nhận chứng cứ: Trong trường hợp lo ngại đối tượng vi phạm sẽ nhanh chóng chỉnh sửa hoặc xóa bỏ video nhằm tiêu hủy chứng cứ, người bệnh nên kịp thời liên hệ với Thừa phát lại để yêu cầu lập vi bằng ghi nhận toàn bộ nội dung đăng tải trên mạng xã hội trước khi bị can thiệp. Vi bằng này sẽ là nguồn chứng cứ quan trọng, có giá trị chứng minh trước tòa án.

Tuy nhiên, đối với yêu cầu bồi thường thiệt hại (vật chất và tổn thất tinh thần), người bệnh cần cung cấp các căn cứ chứng minh rõ ràng về hành vi vi phạm, thiệt hại thực tế phát sinh và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với tổn thất của mình theo đúng quy định của Bộ luật Dân sự.

Xin cảm ơn bà về cuộc phỏng vấn!

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Sức khỏe & Y tế

Xem tất cả →