Những ngày cuối mùa mưa, con đường đất đỏ sình lầy xuyên qua rừng Mã Đà dẫn chúng tôi tìm đến ngôi nhà của bà Phạm Thị Hương Giang (68 tuổi, ngụ phường Trị An, TP Đồng Nai). Căn nhà nhỏ nằm lọt thỏm giữa những vườn xoài rậm rạp, nép mình bên ven hồ thủy điện Trị An.
Nuôi chồng bệnh và 4 cháu mồ côi
Đón chúng tôi ở hiên nhà là bà Giang. Ở cái tuổi gần 70, đôi mắt bà đã mờ đục, bước chân đi lại cũng nhiều phần khó khăn.
Trong căn nhà đơn sơ, ông Nguyễn Văn Thương (chồng bà Giang) vừa trải qua đợt cấp cứu, mang trong mình đủ thứ bệnh: tắc nghẽn mạch máu phổi, thiếu máu tim, hai chân bị gút hành hạ đến teo tóp. Cạnh ông bà là 4 cháu ngoại mồ côi cả cha lẫn mẹ, đang tuổi ăn tuổi học phải nương tựa vào đôi vai gầy của ngoại.

Dù đường sá những ngày cuối mùa mưa lầy lội, trơn trượt hơn thường lệ, bà Giang vẫn tất bật chuẩn bị từng bộ áo quần, cuốn tập cho các cháu kịp giờ đến lớp ở xã Phú Lý, cách nhà hơn 5km.
“Bố mẹ các cháu mất hết rồi, giờ tôi vừa làm bà, vừa làm mẹ, làm cha để nuôi dạy 4 đứa nhỏ. Cực khổ đến mấy tôi cũng ráng cho các cháu ăn học đàng hoàng, quyết không để đứa nào phải nghỉ học giữa chừng”, bà Giang nghẹn ngào.
Cuộc đời bà Giang là chuỗi ngày dài bôn ba, từ khi rời quê Cà Mau lên Đồng Xoài rồi bén duyên với xóm nghèo ven hồ Trị An suốt mấy chục năm qua. Nỗi đau lớn nhất ập xuống khi người con gái qua đời vì bạo bệnh, để lại 4 đứa trẻ thơ dại cho vợ chồng bà.

Vài tháng trở lại đây, bệnh tình của ông Thương chuyển biến nặng, phải nhập viện cấp cứu liên tục rồi bệnh viện cho về nhà chăm sóc. Từ đó, mọi gánh nặng cơm áo, thuốc thang trong nhà đều dồn cả lên đôi vai người phụ nữ sắp bước sang tuổi 70.
Ngày trẻ, ông Thương làm nghề lái xe thuê, bà Giang buôn bán nhỏ, vợ chồng chắt chiu từng đồng bạc lẻ với mong ước dựng xây một mái ấm đủ đầy. Thế nhưng, năm 1997, căn bệnh phổi mãn tính ập đến, kéo theo biến chứng tổn thương gan, thiếu máu cơ tim khiến sức khỏe ông Thương suy kiệt. Việc hít thở cũng nhọc nhằn, ông buộc phải giã từ vô lăng, lui về nhà phụ giúp việc vặt.
Từ dạo ấy, cái nghèo cứ bám riết lấy gia đình. Vợ chồng bà Giang chỉ biết nương tựa vào người con gái đang làm việc tại TPHCM.
Chưa kịp nguôi ngoai nỗi lo cơm áo, bi kịch lại liên tiếp giáng xuống. Năm 2019, con rể bà đột ngột qua đời vì bệnh nặng đúng lúc vợ đang mang thai tháng thứ ba. Đến tháng 9/2025, con gái bà cũng vĩnh viễn ra đi sau cơn bạo bệnh, bỏ lại mẹ già, cha bệnh cùng 4 đứa con thơ: Thành Thái (11 tuổi), Thanh Bình (10 tuổi), Thanh Tài (9 tuổi) và bé út Trâm Anh (7 tuổi).

“Bốn đứa nhỏ còn thơ dại quá, chưa cảm nhận hết nỗi đau mồ côi là gì. Từ ngày mẹ tụi nhỏ mất, tôi phải gồng mình gánh vác tất cả. Nghèo khó đến mấy cũng phải làm lụng để các cháu được đến trường như bạn bè đồng trang lứa”, bà Giang chia sẻ.
Nỗi lo con chữ đứt đoạn của 4 đứa trẻ thơ
Đứng lặng bên bàn thờ con rể và con gái, bà Giang kể với giọng đầy tự hào rằng dù thiếu thốn tình thương của cha mẹ, cả 4 cháu ngoại đều rất ngoan ngoãn, học giỏi và tự giác phụ bà việc nhà.
Bà khoe cậu cháu lớn Thành Thái vừa vinh dự được địa phương chọn ra Hà Nội dự chương trình Hoa dâng Bác do Hội Bảo trợ Người khuyết tật Việt Nam tổ chức hồi tháng 9 vừa qua.
Biến cố quá lớn khiến cậu học trò lớp 6 dường như chững chạc hơn nhiều so với lứa tuổi 11. Ngoài giờ học, Thái thay bà chăm sóc 3 em từ bữa ăn, giấc ngủ đến chuyện áo quần, sách vở.

“Ba mẹ mất rồi, 4 anh em con giờ chỉ còn ông bà. Con chỉ mong ông bà khỏe mạnh để sống mãi với tụi con. Con sẽ cố gắng học thật giỏi để lớn lên làm bác sĩ, chữa bệnh cứu người, để không ai phải ra đi sớm như ba mẹ con nữa”, Thành Thái tâm sự.
Ước mơ của cậu bé lớp 6 thật đẹp, nhưng chặng đường phía trước của 4 anh em lại quá đỗi chông chênh.
Hiện, bà Giang phải bươn chải, chắt chiu số tiền ít ỏi từ đàn gà và vườn rau sau nhà. Lâu lâu, bà phải đi làm cỏ vườn cho hàng xóm quanh nhà.
Một mình bà Giang ở tuổi xế chiều bươn chải kiếm tiền vẫn không kham nổi tiền ăn, tiền thuốc men cho người chồng đang thoi thóp, nên chi phí học hành cho 4 cháu ngoại đã quá sức. Con đường đến trường của anh em Thành Thái luôn đứng trước nguy cơ khép lại bất cứ lúc nào.
Bà Giang rơm rớm nước mắt: "Tôi thương 4 đứa cháu mồ côi đến thắt lòng. Dù sức cùng lực kiệt, tôi vẫn sẽ cố gắng đến hơi thở cuối cùng để lo cho các cháu ăn học. Chỉ cần nghĩ đến cảnh tương lai của tụi nhỏ mịt mù vì đứt gánh giữa đường, lòng tôi lại đau như cắt".

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Chiêm Thanh Điền, Trưởng khu phố Bà Hào (phường Trị An, TP Đồng Nai), xác nhận gia đình bà Giang thuộc diện đặc biệt khó khăn tại địa phương. Thời gian qua, chính quyền khu phố và phường cũng thường xuyên quan tâm, thăm hỏi, nhưng nguồn lực tại chỗ có hạn nên rất cần sự chung tay giúp đỡ của cộng đồng để tiếp sức cho 4 đứa trẻ mồ côi tiếp tục được đến trường.