Năm 2016 tại khu nhà chung trên đường Delano ở San Francisco, hai anh em nhà Amodei là Dario và Daniela đứng trước các lựa chọn. Người anh có bằng tiến sĩ vật lý sinh học, đang làm cho Google. Người em vừa tốt nghiệp, nhanh chóng thăng tiến thành giám đốc trẻ tại công ty thanh toán Stripe.
Greg Brockman, lập trình viên tài năng đồng sáng lập OpenAI, là bạn của Daniela và thường xuyên lui tới nhà của hai anh em, theo các nguồn tin nói với WSJ. Năm 2015, Brockman, hiện là Chủ tịch OpenAI, cố gắng chiêu mộ Dario Amodei vào đội ngũ sáng lập OpenAI nhưng không thành. Đến 2016, ông thuyết phục thành công. và người em gái cũng gia nhập startup trí tuệ nhân tạo sau đó hai năm.

Cuộc chia tay với OpenAI
Tại OpenAI, Dario Amodei làm việc về an toàn AI và nghiên cứu quy luật mở rộng (scaling laws) - mô tả hiệu suất của mô hình thay đổi thế nào khi tăng kích thước mô hình, dữ liệu huấn luyện và sức mạnh tính toán. Daniela cũng nhanh chóng chứng tỏ bản thân khi trở thành phó chủ tịch phụ trách an toàn và chính sách thời gian ngắn sau đó.
Hai anh em nhà Amodei là một phần của nhóm nhà nghiên cứu lớn hơn, những người tin rằng việc phát triển hệ thống AI ngày càng mạnh mẽ cần có biện pháp an toàn chặt chẽ. Theo Financial Express, Daniela từng chia sẻ rằng, các nhà sáng lập muốn xây dựng một tổ chức đặt sự an toàn và trách nhiệm lên hàng đầu.
Nhưng mọi thứ bắt đầu không còn như ý vào năm 2017, khi Greg Brockman muốn OpenAI có thể bán siêu trí tuệ, hay AGI, cho các chính phủ. Dario phản đối, sau đó cân nhắc việc từ chức, theo WSJ.
Năm 2018, nhà đồng sáng lập OpenAI Elon Musk rời đi vì bất đồng, còn xung đột quan điểm giữa Dario với Brockman càng sâu hơn. Dù vai trò liên tục được củng cố với mô hình tạo tiếng vang GPT-2 năm 2019 và GPT-3 năm 2020, Dario cảm thấy đóng góp của mình không được ghi nhận xứng đáng.
Cũng trong năm 2019, nội bộ OpenAI xảy ra cuộc tranh cãi lớn. CEO Sam Altman gọi Dario và Daniela vào phòng họp, chỉ trích họ âm mưu chống lại ông bằng phản hồi tiêu cực trước hội đồng quản trị, điều mà hai anh em đều phủ nhận. Theo The Verge, đây là giọt nước tràn ly, mở đầu cho quá trình anh em rời OpenAI để tạo nên đế chế nghìn tỷ, đối đầu với chính công ty cũ 6 năm sau.
Cuối 2020, do đại dịch, một cuộc họp online đã diễn ra. Dario xin từ chức để thành lập công ty riêng, còn Daniela đứng ra giải quyết thủ tục. Nhận thấy tình hình căng thẳng, Altman đến nhà đề nghị ông ở lại. Nhưng lúc này, mọi thứ đã quá muộn. Tháng 12 năm đó, hai anh em cùng 5 đồng nghiệp khác gồm Jared Kaplan, Chris Olah, Sam McCandlish, Tom Brown và Jack Clark nghỉ việc.
Một tháng sau (1/2021), Anthropic thành lập với tư cách là một công ty nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo. Không đơn thuần tạo sản phẩm cạnh tranh OpenAI, nhóm sáng lập muốn đưa yếu tố an toàn trở thành trọng tâm trong các nghiên cứu và sản phẩm.
"Khi đó, chúng tôi hy vọng sự hiện diện trong hệ sinh thái sẽ thúc đẩy các tổ chức khác đi theo hướng tương tự. Đó cũng là mục tiêu chung và một phần trong chiến lược tạo ra thay đổi của chúng tôi", Dario Amodei nói với Time năm 2023.
Xoay quanh sự an toàn của AI
Anthropic được thành lập dựa trên sứ mệnh an toàn và có kiểm soát. Trên blog, công ty khẳng định mục tiêu xây dựng hệ thống AI "đáng tin cậy, có thể diễn giải và có thể điều hướng". Trong đó, tính đáng tin cậy (Reliability) là đảm bảo các hệ thống AI tạo ra kết quả ổn định; tính có thể diễn giải (Interpretability) liên quan đến việc hiểu cách một mô hình AI đi đến quyết định của nó; và tính có thể điều hướng (Steerability) đề cập đến khả năng hướng hành vi của mô hình tới các kết quả mong muốn.
Để hiện thực hóa, Anthropic tập trung nghiên cứu khả năng diễn giải cơ chế nhằm quan sát hoạt động bên trong mô hình khi xử lý thông tin và tạo câu trả lời. Song song, doanh nghiệp phát triển phương pháp huấn luyện mang tên Constitutional AI - sử dụng nguyên tắc văn bản cùng phản hồi do chính hệ thống tạo ra nhằm giảm sự phụ thuộc vào đánh giá của con người khi ngăn chặn nội dung gây hại bằng cách tự đối chiếu câu trả lời với bộ nguyên tắc và tự điều chỉnh để tuân thủ.
Trả lời Time, Dario Amodei nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tách bạch hai khía cạnh: vấn đề kỹ thuật về mức độ tuân thủ hiến pháp của mô hình và cuộc tranh luận về giá trị của những điều khoản nằm trong bản hiến pháp đó.
Nguồn vốn hậu thuẫn
Quá trình huấn luyện AI tiêu tốn nguồn lực tính toán, chip xử lý, trung tâm dữ liệu và nhân sự nghiên cứu. Nhận thức rõ nhu cầu tài chính, nhóm sáng lập chọn mô hình doanh nghiệp thay vì tổ chức phi lợi nhuận. Bằng cách đăng ký Anthropic dưới dạng tập đoàn lợi ích công cộng, cấu trúc pháp lý công ty yêu cầu ban điều hành cân nhắc lợi ích xã hội song hành cùng lợi nhuận tài chính.
Tháng 5/2021, Anthropic huy động 124 triệu USD trong vòng gọi vốn Series A do nhà đầu tư Jaan Tallinn, đồng sáng lập Skype, dẫn đầu. Đến tháng 4/2022, doanh nghiệp thu về 580 triệu USD ở vòng Series B. Nhóm nhà đầu tư giai đoạn đầu có nhà đồng sáng lập Facebook Dustin Moskovitz và lập trình viên giúp phát triển Skype Jaan Tallinn. Nhà sáng lập sàn tiền số FTX Sam Bankman-Fried cũng rót 500 triệu USD, sau đó 2/3 được bán giá 884 triệu USD khi sàn này sụp đổ.
Tiềm năng của Anthropic tiếp tục thu hút loạt tập đoàn công nghệ. Tháng 5/2023, quỹ Spark Capital cùng Google dẫn đầu vòng rót vốn trị giá 450 triệu USD. Vài tháng sau, Amazon cam kết đầu tư tối đa 4 tỷ USD, tiếp nối bởi khoản cam kết bổ sung 2 tỷ USD từ Google. Các thương vụ này không chỉ mang lại nguồn tiền mà còn cung cấp hạ tầng tính toán giúp Anthropic duy trì năng lực cạnh tranh.
Claude đối đầu ChatGPT
Tháng 3/2023, Anthropic ra mắt trợ lý Claude vận hành trên các mô hình ngôn ngữ tự phát triển, chỉ bốn tháng sau khi ChatGPT của OpenAI trình làng. Với khả năng trả lời câu hỏi, tóm tắt dữ liệu, soạn thảo văn bản và xử lý công việc chuyên môn, Claude hướng tới tệp khách hàng doanh nghiệp bằng cách tối ưu hóa độ an toàn cho hoạt động vận hành. Kể từ đây, cuộc đọ sức giữa Claude và ChatGPT được đánh giá tái định hình ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo, khi liên tục cạnh tranh về tốc độ tăng trưởng người dùng, khả năng lập trình, năng lực suy luận và thị phần doanh nghiệp.
Giai đoạn 2022-2023 đánh dấu bước khởi đầu của cuộc đua. Lúc này, sản phẩm của OpenAI chiếm ưu thế, chạm mốc 100 triệu người dùng hoạt động chỉ sau hai tháng ra mắt. Trong khi đó, Anthropic vẫn trong quá trình chuẩn bị.
Bước sang 2024, hai công ty phân hóa rõ rệt về năng lực kỹ thuật. OpenAI tung ra GPT-4o với khả năng xử lý giọng nói, hình ảnh và văn bản thời gian thực. Ở bên kia, Anthropic ra mắt Claude 3 và Claude 3.5 Sonnet. Theo quỹ đầu tư Menlo Ventures cuối năm 2024, thị phần của Anthropic trong phân khúc doanh nghiệp tăng gấp đôi từ 12% lên 24%, trong khi OpenAI giảm từ 50% xuống 34%.
Giai đoạn 2025-2026 chứng kiến sự bùng nổ của mô hình suy luận và tác nhân AI. OpenAI phát triển mô hình o1 và o3 với khả năng tự kiểm chứng chuỗi tư duy trước khi đưa ra câu trả lời trong các bài toán khoa học và lập trình. Đáp trả, Anthropic trình làng Claude 3.7 Sonnet cùng công cụ Claude Code và giao thức kết nối dữ liệu MCP (Model Context Protocol).
Trong đó, Claude Code được đánh giá thay đổi mạnh mẽ lĩnh vực lập trình, giúp công ty gia tăng thị phần ở phân khúc khách hàng tổ chức. Theo khảo sát Stack Overflow 2026, công cụ đạt tỷ lệ sử dụng 65,5%, vượt GitHub Copilot (58,7%). Khảo sát của JetBrains cũng ghi nhận tỷ lệ lập trình viên sử dụng Claude Code trong công việc tăng từ 18% đầu năm lên 39% trong giai đoạn tháng 5-7. Hồi tháng 2, Anthropic cho biết doanh thu thường niên quy đổi của sản phẩm vượt 2,5 tỷ USD.
Theo Financial Times, các doanh nghiệp sử dụng công nghệ từ cả hai hãng để tự động hóa quy trình vận hành thay vì chỉ dừng lại ở mức độ trò chuyện văn bản. Trên bảng xếp hạng LMSYS Chatbot Arena của Đại học California tại Berkeley, hai nền tảng liên tục hoán đổi vị trí dẫn đầu sau mỗi đợt cập nhật thuật toán.
Khi Claude thu hút sự chú ý, hoạt động gọi vốn của Anthropic cũng tăng tốc mạnh mẽ. Vào tháng 5, công ty thông báo huy động thành công 65 tỷ USD, qua đó đạt mức định giá 965 tỷ USD, vượt đối thủ OpenAI.
Theo giới chuyên gia, các sản phẩm Anthropic tạo khác biệt so với OpenAI ở ba lĩnh vực: lập trình, xử lý ngữ cảnh dài và triển khai AI trong doanh nghiệp. Claude Code có khả năng đọc toàn bộ cấu trúc dự án, chỉnh sửa nhiều tệp, tìm lỗi và thực hiện các quy trình phát triển phần mềm phức tạp, đồng thời có thế mạnh trong phân tích tài liệu dài, tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn và duy trì tính nhất quán khi xử lý khối lượng dữ liệu lớn.
Một lợi thế khác nằm ở chiến lược an toàn AI. Anthropic theo đuổi Constitutional AI, xây dựng bộ nguyên tắc để mô hình tự đánh giá và điều chỉnh phản hồi. Công ty cũng phát triển Model Context Protocol (MCP), tiêu chuẩn kết nối AI với công cụ và nguồn dữ liệu bên ngoài. Trong khi OpenAI có lợi thế về hệ sinh thái, đa phương thức và độ phủ người dùng, Anthropic tập trung vào lập trình, nghiên cứu và tự động hóa quy trình doanh nghiệp.
Phép thử của thị trường đại chúng với AI
Theo CNBC, màn IPO của Anthropic ngày 19/11 thành công vượt mong đợi, khi chỉ mất 5 năm để đưa một startup trở thành doanh nghiệp gần 2.000 tỷ USD, cao hơn những ông lớn trên thị trường chứng khoán như Walmart, JP Morgan, Visa hay ExxonMobil.
Dù vậy, sự hưng phấn được cho là sẽ sớm tan biến, báo hiệu biến động phía trước trong bối cảnh lo ngại mới về triển vọng của ngành. Thực tế, giá cổ phiếu bắt đầu giao dịch ở mức 115,5 USD, nhưng hiện còn 87,7 USD, qua đó vốn hóa thị trường còn khoảng 1.140 tỷ USD.
Thực tế, việc kinh doanh của Anthropic không quá suôn sẻ. Theo hồ sơ IPO, doanh thu công ty quý III/2026 đạt 16,96 tỷ USD, tăng 47% so với quý trước đó, nhưng lỗ vận hành 567 triệu USD, đảo chiều so với khoản lãi 974 triệu USD quý trước đó, đồng thời gánh khoảng 900,9 tỷ USD cam kết mua và thuê hạ tầng tính toán.
Theo giới chuyên gia, đợt IPO sẽ thử thách mức độ sẵn sàng của thị trường chứng khoán trước những doanh nghiệp AI được định giá nghìn tỷ USD. "Đây là bước tiến quan trọng, củng cố niềm tin thị trường vào tiềm năng AI", Bob O'Donnell, nhà phân tích trưởng của công ty nghiên cứu TECHnalysis Research, nói với Reuters. "Mọi thứ mới là khởi đầu. Thị trường vẫn cần theo dõi diễn biến những quý tới để đánh giá mức độ ổn định của ngành".
Gần 6 năm sau ngày rời OpenAI để theo đuổi hướng đi riêng, nhóm nhà sáng lập Anthropic đã đạt thành công vang dội, đi trước công ty cũ một bước về IPO, thậm chí làm thay đổi thứ hạng quyền lực của Thung lũng Silicon và tạo ra một cú hích chưa từng có trên khắp nước Mỹ, theo FT. Tuy nhiên, họ cũng đứng trước nhiệm vụ thuyết phục thị trường đại chúng tài trợ cho chặng đường tiếp theo.
- Kỹ sư Anthropic đứng sau tham vọng 'lập trình viên không cần viết code'
- Mô hình Anthropic cải tiến nhanh gấp đôi nhờ AI
- Anthropic nói sắp đạt đến 'AI tự cải tiến'
- Quản lý Anthropic không còn kiểm tra lập trình khi tuyển dụng
- Kỹ sư Anthropic đứng sau tham vọng 'lập trình viên không cần viết code'
- Mô hình Anthropic cải tiến nhanh gấp đôi nhờ AI
- Anthropic nói sắp đạt đến 'AI tự cải tiến'
- Quản lý Anthropic không còn kiểm tra lập trình khi tuyển dụng