Chuyển tới nội dung chính
Thế giới & Quốc tế · Điểm tin đa nguồn

Anh tính đường trở lại EU sau 10 năm

Sau một thập kỷ, Anh đang phát tín hiệu đảo chiều trong quan hệ với châu Âu, giữa lúc ngày càng nhiều người dân cho rằng Brexit là quyết định sai lầm.

10 năm sau cuộc trưng cầu dân ý về việc rời Liên minh châu Âu (EU) và 6 năm sau khi chính thức Brexit, Thủ tướng Anh Andy Burnham muốn đất nước cân nhắc một bước ngoặt lớn.

Ông Burnham ngày 20/11 tới Brussels để công bố loạt thỏa thuận nhằm đánh dấu sự "tái thiết lập" quan hệ Anh - EU. Anh sẽ tuân thủ các quy định an toàn thực phẩm của EU, bãi bỏ nhiều thủ tục kiểm tra biên giới vốn cản trở xuất khẩu thực phẩm kể từ Brexit. Hai bên cũng sẽ liên kết thị trường carbon, giúp các nhà sản xuất Anh tránh khoản thuế mới của EU đối với hàng nhập khẩu phát thải nhiều carbon.

Thỏa thuận cho phép thanh niên Anh và các nước châu Âu tới sinh sống, làm việc tại quốc gia của nhau trong tối đa 3 năm. Hai bên sẽ tiếp tục đàm phán về mức học phí áp dụng với sinh viên trao đổi.

"Hôm nay chúng ta khép lại một thập kỷ chia rẽ bằng cách nối lại quan hệ với những người bạn cũ, tạo dựng mối quan hệ mang tính xây dựng hơn nhiều với các nước láng giềng gần gũi nhất và cũng là thị trường lớn nhất của chúng ta", ông Burnham nói.

Từ trái qua phải: Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Thủ tướng Anh Andy Burnham và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại Brussels ngày 20/11. Ảnh: AP
Từ trái qua phải: Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Thủ tướng Anh Andy Burnham và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại Brussels ngày 20/11. Ảnh: AP

Thủ tướng Anh hứa hẹn sẽ còn nhiều bước tiến nữa. Ông mô tả những thỏa thuận này mới chỉ là khởi đầu cho một cuộc đối thoại quốc gia về vị thế tương lai của nước Anh ở châu Âu, trong đó có việc hướng tới tái gia nhập EU.

"Trong một thế giới ngày càng nguy hiểm hơn, chúng ta sẽ mạnh mẽ hơn khi ở bên nhau", ông Burnham nói.

Một số lãnh đạo cấp cao của Công đảng thậm chí sẵn sàng hành động nhanh hơn. Nghị sĩ kiêm cựu phó thủ tướng David Lammy đã đề xuất đưa cam kết tái gia nhập liên minh vào cương lĩnh chính thức của Công đảng trước cuộc bầu cử tiếp theo.

Peter Kyle, cựu bộ trưởng kinh doanh và thương mại, cho rằng ông Burnham nên vận động tranh cử với cam kết tổ chức trưng cầu dân ý về việc tái gia nhập EU.

Các nhà phân tích chính trị nhận định Công đảng ngày càng tin rằng việc đề cập đến khả năng tái gia nhập EU không gây bất lợi về chính trị, trong bối cảnh các cuộc thăm dò cho thấy ngày càng nhiều người Anh hối tiếc về Brexit. Kể từ năm 2022, đa số người Anh được hỏi trong các cuộc thăm dò định kỳ của YouGov đều cho rằng việc nước này rời EU là sai lầm.

"Giới chính trị Anh đang dần bắt kịp quan điểm của phần còn lại của đất nước", Mark Leonard, giám đốc Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR), nhận định.

Khảo sát do tổ chức này thực hiện trong năm nay cho thấy 75% người Anh muốn thắt chặt quan hệ với EU, trong khi 33% cho rằng ưu tiên hàng đầu là tái gia nhập khối.

"Các cuộc thăm dò cho thấy người dân trên khắp nước Anh đã có quan điểm khá thống nhất rằng Brexit gây bất lợi cho đất nước", Leonard nói.

Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ ước tính đến năm 2025, việc Anh rời EU đã khiến GDP bình quân đầu người của nước này giảm 8% và đầu tư giảm 18%.

Người dân tham gia cuộc biểu tình ủng hộ Anh tái gia nhập EU tại London hồi tháng 10. Ảnh: AFP
Người dân tham gia cuộc biểu tình ủng hộ Anh tái gia nhập EU tại London hồi tháng 10. Ảnh: AFP

Trong nhiều năm qua, các hiệp hội doanh nghiệp Anh đã kêu gọi khôi phục quan hệ với EU nhằm giảm bớt thủ tục kiểm tra biên giới, giấy tờ hải quan và quy định chồng chéo vốn gây khó khăn cho hoạt động xuất khẩu kể từ năm 2021.

"Phiên bản Brexit mà chúng ta nhận được đã không như mong đợi. Những gì mất đi nhiều hơn những gì đạt được", ông Burnham nói.

Nghiên cứu của Goldman Sachs cho rằng việc tái gia nhập thị trường chung EU có thể giúp kinh tế Anh tăng trưởng thêm 2-5%.

Tuy nhiên, quá trình tái gia nhập EU có thể kéo dài và tốn kém. Triển vọng này cũng có thể khơi lại những tranh luận gay gắt, kể cả trong nhóm cử tri thuộc tầng lớp lao động của chính Công đảng.

Anh không chắc sẽ được hưởng những ưu đãi như trước đây, chẳng hạn quyền giữ đồng tiền riêng hay mức giảm phí thành viên từng được áp dụng, theo Max Colchester, nhà bình luận của WSJ. Các cuộc thăm dò cho thấy nếu không có những lợi thế này, sự ủng hộ của công chúng đối với việc tái gia nhập EU có thể suy giảm.

"Không có nút bấm nào giúp chúng ta quay ngược thời gian về năm 2016", Anand Menon, giám đốc tổ chức nghiên cứu U.K. in a Changing Europe, nhận định.

Ông cảnh báo việc đảo ngược Brexit có thể chi phối chương trình nghị sự chính trị, tạo ra những bất ổn gây sức ép lên nền kinh tế trong ngắn hạn, đồng thời khiến chính phủ xao nhãng việc giải quyết các vấn đề cấp bách trong nước.

"Quan điểm rời đi là quyết định sai lầm không đồng nghĩa với việc nên gia nhập trở lại", Menon nói.

Ý tưởng tái gia nhập EU cũng có thể phải đối mặt với làn sóng phản đối gay gắt từ những người ủng hộ Brexit. Trong cuộc trưng cầu dân ý năm 2016, 52% công chúng Anh đã bỏ phiếu rời liên minh.

David Cameron, cựu thủ tướng Anh, cho rằng chính phủ nên tập trung giải quyết những vấn đề khác đang gây sức ép lên kinh tế đất nước, như thuế, chi tiêu công và nợ công, tình trạng thiếu nhà ở và nhu cầu củng cố lực lượng vũ trang.

Một cuộc khảo sát của YouGov xếp việc tái gia nhập EU ở vị trí thứ 9 trong danh sách ưu tiên của cử tri, đứng sau rất xa so với các vấn đề kinh tế, nhập cư và y tế.

Lãnh đạo đảng Reform UK Nigel Farage tại cuộc họp báo ở Brussels ngày 20/11, Ảnh: AP
Lãnh đạo đảng Reform UK Nigel Farage tại cuộc họp báo ở Brussels ngày 20/11. Ảnh: AP

Nigel Farage, lãnh đạo đảng cực hữu Reform UK và là một trong những người từng thúc đẩy Brexit, chỉ trích các động thái khôi phục quan hệ với EU của ông Burnham là "sự phản bội hoàn toàn đối với cử tri". Lãnh đạo đảng Bảo thủ Kemi Badenoch cho rằng Công đảng đang "kéo đất nước thụt lùi", trong khi cựu thủ tướng Boris Johnson gọi việc khơi lại tranh luận này là "điên rồ".

Tuy nhiên, Tim Bale, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Queen Mary London, cho hay cục diện chính trị đã thay đổi đáng kể. Khoảng 6 triệu người Anh đã qua đời trong thập kỷ qua, trong khi các cuộc thăm dò cho thấy cử tri trẻ có xu hướng thân thiện hơn với EU.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết EU sẵn sàng cùng Anh thảo luận, tìm kiếm ý tưởng về định hướng quan hệ trong tương lai.

"Chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu cùng nhau. Với tư cách là đối tác, đồng minh và bạn bè, chúng ta có mọi lý do để đặt ra những mục tiêu lớn hơn cho chặng đường phía trước", bà nói ngày 20/11.

Tuy nhiên, EU sẽ muốn biết rõ Anh thực sự kỳ vọng điều gì trước khi bước vào các cuộc đàm phán nghiêm túc, theo Laurence Norman, nhà bình luận của WSJ. Họ sẽ không cần một nước Anh thay đổi thất thường.

"Đây không phải ưu tiên hàng đầu của EU. Khối này sẽ muốn chắc chắn rằng bất kỳ đề xuất nào Anh đưa ra về việc tái thiết lập quan hệ đều có tính lâu dài", Rosa Balfour, giám đốc Carnegie Europe, nhận định.

Nguồn xuất bản gốc: VnExpress (vnexpress.net) N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Thế giới & Quốc tế

Xem tất cả →