Từ canh cua rau lang, bánh chưng đến những mâm cơm dân dã, Hùng - nhà sáng tạo kênh Ẩm thực mẹ làm, cùng mẹ ghi lại hương vị quê nhà, lan tỏa tình thân gia đình.
Một buổi sáng đầu tháng ba năm 2019, Đồng Văn Hùng (sinh năm 1996) trở về quê thăm mẹ. Sau những ngày Tết mưu sinh bằng nghề chụp ảnh dạo ở Hà Nội, điều anh mong chờ khi về nhà là được ăn bữa cơm mẹ nấu.
Trong số món ăn tuổi thơ, Hùng thích canh cua rau lang nhất. Đây cũng là món mẹ thường nấu cho con trai mỗi lần đi làm xa trở về.

"Hôm đó nắng nhẹ, thời tiết dễ chịu, tôi nảy ra ý định ghi lại những hình ảnh đời thường của mẹ", Hùng nhớ lại. Anh nhờ mẹ ra vườn hái rau lang, bắt cua đồng, chuẩn bị một bữa cơm như thường ngày.
Cô Dương Thị Cường, mẹ Hùng nghĩ con trai quay video để làm kỷ niệm nên thoải mái thực hiện những công việc quen thuộc. Hùng tranh thủ ghi lại từng khoảnh khắc, từ lúc mẹ chuẩn bị nguyên liệu, nhóm bếp đến khi hoàn thành bữa ăn.

Dựng xong video, anh đăng lên YouTube và chia sẻ trên Facebook cá nhân. Khi đó, kênh chỉ có khoảng 200 người đăng ký, Hùng không đặt nhiều kỳ vọng. Tuy nhiên, sau khoảng 5 ngày, video đạt hơn 20.000 lượt xem, vượt xa mong đợi của hai mẹ con.
Tối hôm ấy, hai mẹ con cùng ngồi đọc từng bình luận. Những lời bình "Xem mà nước mắt chảy lúc nào không hay, quá là bình yên", "Tự nhiên thèm mấm cua mẹ nấu quá" hay "Thương lắm hình ảnh mẹ trong đó"... khiến cả hai "xúc động, trò chuyện đến mức gần như không ngủ".
"Mẹ bất ngờ vì những công việc vẫn làm hàng ngày, những món ăn quê giản dị lại được nhiều người yêu thích; còn tôi xúc động khi thấy khoảnh khắc đời thường bên mẹ có thể mang lại niềm vui cho nhiều người", Hùng nhớ lại.

Với Hùng, giá trị lớn nhất của video đầu tiên không nằm ở số lượt xem, mà ở việc từ một bữa cơm quê bình dị, hai mẹ con tìm thấy công việc có thể cùng nhau thực hiện, chia sẻ niềm vui và lan tỏa những nét đẹp đời sống quê hương.
Từ dấu mốc năm 2019, kênh Ẩm thực mẹ làm dần phát triển, hiện có gần 2,7 triệu người theo dõi trên các nền tảng như Youtube, Facebook, Tiktok... Những video về bữa cơm gia đình, mùa vụ, món ăn truyền thống và sinh hoạt nông thôn đưa hình ảnh hai mẹ con đến với khán giả trong, ngoài nước. Với Hùng, hành trình ấy cũng mở ra một thay đổi quan trọng: thay vì tiếp tục làm việc xa quê, anh có thể trở về sống gần mẹ.

Từ căn nhà nghèo đến những thước phim triệu lượt xem
Nhân vật chính trong các thước phim ngắn của Hùng là mẹ - bà Dương Thị Cường (sinh năm 1964), người phụ nữ nông thôn ở Xuân Phương, Phú Bình, Thái Nguyên. Bà một mình nuôi con nhỏ, dựa vào ruộng đồng, vườn rau và đi làm thuê để trang trải cuộc sống. Gia đình từng thuộc diện hộ nghèo, một bữa cơm có đủ rau luộc, cà pháo cùng bát canh cua mẹ nấu cũng đủ để Hùng "háo hức chạy ra chạy vào chờ đến bữa ăn".
Tốt nghiệp cấp ba ở tuổi 18, vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, Hùng không chọn giảng đường đại học như nhiều bạn bè cùng trang lứa. Rời ngôi nhà nhỏ ở vùng quê nghèo, chàng trai trẻ mang theo vài bộ quần áo, đến Bắc Ninh làm công nhân tại một nhà máy, với hy vọng có thể phụ giúp mẹ.

Từ nhỏ Hùng đã yêu thích chụp ảnh, nhưng gia đình không có điều kiện theo đuổi. Sau hơn một năm làm công nhân, anh dành dụm được tiền mua chiếc máy ảnh đầu tiên. Đến năm 2016, Hùng nghỉ việc để học nghề nhiếp ảnh, sau đó lên Hà Nội làm thợ ảnh tự do.
Trước khi lập kênh Ẩm thực mẹ làm, mỗi lần về nhà Hùng đều chụp mẹ, bà và cuộc sống thôn quê. Nỗi nhớ quê hương khiến anh nghĩ đến việc dùng video kể chuyện đời thường của mẹ.
Mẹ ban đầu ngạc nhiên, có phần ngại ngùng. Suốt cuộc đời, bà chỉ quen làm ruộng, trồng rau, nấu cơm, chăn nuôi, chưa từng nghĩ những việc ấy có thể trở thành nội dung trên mạng.
"Con chỉ quay để làm kỷ niệm, sau này con cháu có thể xem lại hình ảnh của bà và ngôi nhà quê", Hùng nói. Thương con, bà gật đầu đồng ý.
Người mẹ đảm nhận phần lớn công việc đồng áng, chuẩn bị nguyên liệu và nấu ăn. Hùng lo máy quay, âm thanh, dựng phim và xây dựng câu chuyện. Anh không muốn chỉ ghi lại cách chế biến một món ăn, mà muốn người xem thấy cả quá trình phía sau: hạt giống được gieo xuống đất, cây rau lớn lên, mẹ thu hoạch rồi mang vào bếp. Vì thế, anh chú ý đến hình ảnh, âm thanh tự nhiên và cách kể bằng hình ảnh để cả người xem không hiểu tiếng Việt cũng có thể theo dõi.
Những ngày đầu, máy quay khiến người mẹ lúng túng. Hùng thường động viên mẹ cứ làm như bình thường, không cần diễn xuất hay cố trở thành người khác. Dù vậy, để có hình ảnh chỉn chu, đôi khi anh nhờ mẹ làm chậm hoặc thực hiện lại vài thao tác. Mẹ vốn quen làm nhanh, còn con trai muốn từng khuôn hình được trọn vẹn, nên hai người không tránh khỏi những lúc sốt ruột.
"Có lần chờ quay khiến thức ăn suýt cháy, mẹ giận và muốn dừng", Hùng cười nhớ lại.
Điều kiện quay ở nông thôn không phải lúc nào cũng thuận lợi. Có hôm trời nóng, hai mẹ con phải nấu bên bếp củi mà không bật quạt vì ảnh hưởng âm thanh. Có lần đang quay thì mất điện, cả hai phải chờ đến nửa đêm mới tiếp tục. Một số món ăn phải làm lại vì cảnh quay chưa đạt.
"Công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn, trong khi mẹ vẫn còn những việc nhà, việc vườn cần hoàn thành", Hùng cho biết.
Một video khác tạo dấu mốc cho kênh là cảnh mẹ gói bánh chưng và chuẩn bị mâm cơm tất niên đón Tết cổ truyền, đăng ngày 24/1/2020. Hai mẹ con mất hơn một tuần chuẩn bị, quay và dựng. Lá dong, gạo nếp, đỗ xanh, thịt cùng những món ăn ngày Tết lần lượt xuất hiện trong khung hình. Hơn một năm sau, ngày 10/2/2021, video được giới thiệu trên trang Facebook chính thức của YouTube (trang có gần 100 triệu người theo dõi). Đến nay, video đạt gần 3 triệu lượt xem trên nền tảng.

"Có lẽ sự chân thật là lý do khiến các thước phim được đón nhận", Hùng nhận định. "Mẹ không phải diễn viên, những gì xuất hiện trên màn hình đều bắt nguồn từ cuộc sống bà đã gắn bó nhiều năm".
Với người Việt xa quê, hình ảnh ấy có thể gợi lại tuổi thơ, căn bếp và bữa cơm mẹ nấu. Với khán giả quốc tế, đó là cơ hội quan sát đời sống, thiên nhiên và văn hóa ở một vùng quê Việt Nam. Tình cảm gia đình, theo anh, là điều người xem có thể cảm nhận dù khác ngôn ngữ hay quốc tịch.
Khi lượng người xem tăng, công việc cũng nặng hơn. Làm nội dung đòi hỏi Hùng liên tục học hỏi, đổi mới và dành nhiều thời gian cho từng video. Có giai đoạn lượt xem không như mong đợi; có lúc sức khỏe mẹ không tốt khiến anh lo lắng. Sự quan tâm của khán giả đem lại niềm vui, nhưng đôi khi cũng ảnh hưởng đến riêng tư. Hai mẹ con trân trọng tình cảm ấy, đồng thời phải tìm cách cân bằng giữa công việc và sinh hoạt.
"Nhìn lại hành trình gần 8 năm qua, điều khiến tôi hạnh phúc là từ một người con phải đi làm xa, tôi đã có cơ hội trở về quê, được ở bên mẹ, cùng mẹ làm việc và lưu giữ những khoảnh khắc đẹp nhất của bà", Hùng nói.
Thành tựu của con, niềm vui của mẹ
Khi kênh phát triển, thay đổi lớn nhất trong đời sống của hai mẹ con không chỉ là cơ hội nghề nghiệp. Trước kia, Hùng làm việc ở Bắc Ninh rồi Hà Nội, ít có dịp về nhà; mẹ thường ăn cơm một mình. Khi trở về xây dựng kênh, anh có thêm thời gian cùng mẹ làm vườn, nấu ăn và trò chuyện. Công việc giúp cả hai có nhịp sống chung, cùng chuẩn bị nội dung, trải qua những ngày vui buồn.

Năm 2024, Hùng được Forbes vinh danh trong danh sách 30 Under 30 Asia. Hôm nhận tin, mẹ vẫn đi làm đồng từ sớm. Đến trưa, anh mới có dịp báo cho bà. Mẹ không hiểu nhiều về giải thưởng, điều bà quan tâm là hai mẹ con tiếp tục cố gắng làm ra những video hay và có ý nghĩa hơn. "Phản ứng ấy khiến tôi thêm thương và biết ơn mẹ", Hùng cho hay.
Với anh, thành tích cá nhân không thể tách rời người phụ nữ đã nuôi mình lớn. Từ một người mẹ đơn thân làm ruộng, trồng rau, chăn nuôi để lo cho con, bà trở thành nhân vật trung tâm trong những thước phim được khán giả nhiều nơi yêu mến. "Mẹ đã dành cả tuổi trẻ để nuôi tôi trưởng thành; khi lớn lên, tôi muốn dành một phần tuổi trẻ để ở bên mẹ và lưu giữ những hình ảnh đẹp nhất của bà", Hùng nói.
Gần 8 năm theo đuổi công việc sáng tạo nội dung, Hùng không muốn chỉ mình được biết đến. Anh hạnh phúc hơn khi có mẹ đồng hành, cùng tạo ra những điều có ý nghĩa. Anh cũng mong khán giả nhớ đến hình ảnh người mẹ nông dân Việt Nam giản dị, tần tảo, yêu thương con và gắn bó với quê hương; mong người xa nhà khi xem video sẽ nhớ bữa cơm mẹ nấu, còn khán giả quốc tế có thêm cơ hội tìm hiểu món ăn, phong tục, thiên nhiên và con người Việt Nam.

Trong 5-10 năm tới, nhà sáng tạo nội dung đến từ Thái Nguyên mong muốn kênh Ẩm thực mẹ làm không chỉ được nhớ đến như một kênh nấu ăn, mà còn là nơi lưu giữ hình ảnh người mẹ nông dân, những món ăn cổ truyền và nếp sống làng quê đang đổi thay. Anh cũng mong tiếp tục phát triển các dự án sáng tạo để giới thiệu văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Tuy nhiên, anh hiểu mẹ ngày một lớn tuổi, sức khỏe không thể như trước.
"Nếu một ngày mẹ không còn đủ sức xuất hiện trong video, tôi sẽ để mẹ nghỉ ngơi và dành nhiều thời gian chăm sóc bà hơn", Hùng cho biết. "Tôi không mong chỉ bản thân được tỏa sáng, mà hạnh phúc hơn khi có thể cùng mẹ tạo nên những điều ý nghĩa".

Với anh, người mẹ nông dân ấy đã sống rực rỡ theo cách riêng: chân thành, cần mẫn và dành trọn tình yêu cho gia đình. Còn anh sẽ tiếp tục dùng chiếc máy quay để giữ lại những điều tưởng như bình thường, đưa hương vị từ căn bếp quê đến với khán giả ở nhiều nơi trên thế giới.
"Ẩm thực mẹ làm" được đề cử tại hạng mục Nhà sáng tạo nội dung của năm của Vietnam iContent Awards 2026. Kênh do Đồng Văn Hùng thành lập, ghi lại cảnh mẹ anh chế biến các món ăn dân dã, quen thuộc trong bữa cơm gia đình Việt. Từ nguyên liệu gần gũi và cách nấu truyền thống, kênh lan tỏa tình yêu ẩm thực quê nhà, đồng thời lưu giữ những khoảnh khắc đời thường giữa hai mẹ con. Hiện, Ẩm thực mẹ làm bước vào vòng bình chọn chung kết, diễn ra từ ngày 9 đến 23/11.