Ám ảnh tiếng ting ting
Ngày làm việc của anh Trường (tên nhân vật đã được thay đổi), 30 tuổi, bắt đầu từ 8h và kéo dài đến 19h. Đảm nhiệm vị trí cố vấn bất động sản cho một công ty lớn, anh thường xuyên phải đối mặt với khối lượng công việc đồ sộ.
19h rời văn phòng, nhưng về đến nhà, anh Trường vẫn chưa thực sự được nghỉ. Điện thoại liên tục báo tin nhắn từ các nhóm chat công việc, kéo sự chú ý của anh trở lại những nhiệm vụ đang chờ giải quyết.
Khoảng cách giữa giờ làm và giờ nghỉ vì thế ngày càng thu hẹp. Tiếng "ting ting" báo hiệu tin nhắn mới dần trở thành nỗi ám ảnh, đeo bám anh ngay cả trong giấc ngủ.

Nhiều tuần qua, cứ ngủ được khoảng 3 tiếng, anh Trường lại giật mình tỉnh giấc. Có những đêm, anh mơ thấy tiếng thông báo tin nhắn từ các nhóm chat công việc, choàng tỉnh giữa đêm dù điện thoại không hề có thông báo mới.
Không chỉ mất ngủ, mỗi khi đối diện với áp lực công việc, cơ thể anh lại xuất hiện những phản ứng khó kiểm soát như huyết áp tăng, tim đập nhanh. Cùng với đó là cảm giác chóng mặt, chao đảo như say sóng và những cơn đau cổ vai dai dẳng.
Dù vẫn duy trì thói quen tập thể dục, ăn uống khoa học, người đàn ông 30 tuổi không thoát khỏi tình trạng mệt mỏi, bất an.
Khi những cơn mất ngủ, lo âu ngày càng ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, anh Trường quyết định tìm đến bác sĩ.
Anh Trường là một trong những trường hợp được TS.BS Ngô Thị Thanh Hương, Viện Ứng dụng Công nghệ Y tế (IMT) tư vấn tâm lý thời gian gần đây.
Cũng như anh Trường, Nhung (27 tuổi) một nhân viên văn phòng ở Hà Nội tìm đến TS Hương khi nhận thấy công việc ngày càng ảnh hưởng đến đời sống cá nhân và các mối quan hệ trong gia đình.
Dù đã qua 21h, Nhung vẫn thường xuyên phải trao đổi công việc qua các nhóm chat. Có những lúc đang ăn tối hay trò chuyện cùng người thân, người này phải tạm dừng mọi việc để mở máy tính, xử lý những nhiệm vụ phát sinh.

Dần dần, ngay cả khi không có tin nhắn mới, người này vẫn khó rời mắt khỏi điện thoại vì lo bỏ lỡ thông tin quan trọng hoặc không kịp phản hồi cấp trên.
Cảm giác bất an kéo dài đến tận lúc đi ngủ. Dù hiểu rằng nhiều nhiệm vụ có thể để sang ngày hôm sau, cô vẫn không ngừng suy nghĩ về công việc, thậm chí nằm mơ thấy mình đang làm việc, trao đổi với cấp trên.
Không chỉ sức khỏe tinh thần bị ảnh hưởng, Nhung còn cảm thấy có lỗi với gia đình khi không thể dành trọn vẹn thời gian cho những người thân.
Cơ thể tan làm nhưng tâm trí vẫn ở văn phòng
Những trường hợp như Trường và Nhung đang gia tăng nhiều trong thực tế thăm khám của TS Hương trong thời gian vừa qua.
TS Hương cho rằng một trong những vấn đề cần quan tâm là ranh giới giữa thời gian làm việc và nghỉ ngơi ngày càng bị thu hẹp.
Sự phổ biến của các ứng dụng nhắn tin, nền tảng quản lý công việc và thiết bị di động giúp người lao động có thể làm việc ở bất cứ đâu. Tuy nhiên, sự thuận tiện này cũng khiến họ khó thực sự tách mình khỏi công việc.

Nếu trước đây, rời khỏi văn phòng đồng nghĩa với việc phần lớn công việc trong ngày đã kết thúc, hiện nay, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người lao động có thể nhận nhiệm vụ vào bất cứ thời điểm nào.
Một tin nhắn trong bữa tối, một yêu cầu chỉnh sửa tài liệu trước khi đi ngủ hay một cuộc trao đổi vào ngày cuối tuần tưởng chừng chỉ lấy đi vài phút.
Tuy nhiên, khi những gián đoạn này diễn ra thường xuyên, người lao động khó có được khoảng thời gian nghỉ ngơi trọn vẹn để phục hồi cả về thể chất lẫn tinh thần.
Đáng chú ý, áp lực không chỉ xuất hiện khi người lao động thực sự phải xử lý công việc ngoài giờ. Ngay cả việc chờ đợi một tin nhắn, lo lắng về phản ứng của cấp trên nếu không trả lời kịp thời cũng có thể khiến họ duy trì trạng thái căng thẳng.
Về lâu dài, những âm thanh thông báo vốn rất quen thuộc trên điện thoại có thể trở thành tín hiệu gợi nhắc về áp lực công việc, khiến một số người cảm thấy bất an ngay khi nghe thấy.
Theo TS Hương, khi áp lực kéo dài, những thay đổi trong giấc ngủ, ăn uống và khả năng tập trung cần được chú ý.
Một người vẫn có thể đến văn phòng mỗi ngày, hoàn thành nhiệm vụ được giao, duy trì các hoạt động xã hội nhưng đồng thời đang phải chịu đựng nhiều biểu hiện bất ổn về sức khỏe tinh thần.
“Đừng đợi đến khi không thể tiếp tục làm việc mới quan tâm đến sức khỏe tinh thần. Những thay đổi kéo dài trong giấc ngủ, ăn uống và sinh hoạt đã là điều cần lưu ý”, TS Hương phân tích.
Mất ngủ, đau cổ vai, khó tập trung, dễ cáu gắt hay cảm giác mệt mỏi ngay cả sau ngày nghỉ là những biểu hiện dễ bị người lao động xem nhẹ khi quá bận rộn.
Nhiều người cho rằng chỉ cần cố gắng vượt qua giai đoạn cao điểm, hoàn thành những công việc còn tồn đọng, bản thân sẽ có thời gian nghỉ ngơi. Tuy nhiên, khi công việc liên tục phát sinh, thời điểm được thực sự nghỉ ngơi cũng không ngừng bị trì hoãn.
Mặt khác, căng thẳng và thiếu ngủ có thể tạo thành một vòng luẩn quẩn. Khi không được nghỉ ngơi đầy đủ, khả năng tập trung, ghi nhớ và điều tiết cảm xúc có thể suy giảm. Người lao động vì thế dễ mắc sai sót, mất nhiều thời gian hơn để hoàn thành nhiệm vụ, từ đó làm gia tăng áp lực.
Bên cạnh việc đánh giá tình trạng lo âu, mất ngủ, những biểu hiện như huyết áp tăng, tim đập nhanh, chóng mặt cũng cần được thăm khám để loại trừ các nguyên nhân bệnh lý khác, thay vì mặc nhiên quy tất cả cho căng thẳng.
Quyền "ngắt kết nối"
Theo TS Hương, cần thiết lập lại ranh giới giữa công việc và thời gian nghỉ ngơi.
Khi công việc liên tục chiếm phần lớn thời gian trong ngày, người lao động cần xem lại khối lượng đang đảm nhận, khả năng chia sẻ nhiệm vụ và những yêu cầu vượt quá sức mình.
“Giảm tải cần bắt đầu từ những việc cụ thể: Xem lại khối lượng công việc, chia sẻ nhiệm vụ và dành thời gian nghỉ ngơi phù hợp”, TS Hương cho hay.
Người lao động nên học cách giao việc, từ chối những nhiệm vụ vượt khả năng và điều chỉnh yêu cầu quá cao đối với bản thân. Tâm lý phải tự làm tất cả hoặc phải hoàn hảo trong mọi việc có thể khiến áp lực tiếp tục kéo dài.
Bên cạnh đó, người lao động cần học cách chủ động "ngắt kết nối" với công việc khi có thể.
Điều này có thể bắt đầu bằng những thay đổi nhỏ như thiết lập khung giờ kiểm tra tin nhắn, tắt thông báo từ các nhóm chat không cấp thiết, hạn chế kiểm tra email trước khi đi ngủ.
Thay vì mang những công việc còn dang dở vào giấc ngủ, mỗi người có thể dành ít phút cuối ngày để ghi lại những nhiệm vụ chưa hoàn thành, sắp xếp thứ tự ưu tiên và lên kế hoạch xử lý vào ngày hôm sau.
Trong ngày, những khoảng nghỉ ngắn, thực hành hít thở sâu, vận động phù hợp hoặc dành thời gian cho sở thích cá nhân là các cách hỗ trợ quản lý căng thẳng.
Tuy nhiên, việc bảo vệ sức khỏe tinh thần không thể chỉ dựa vào nỗ lực của mỗi cá nhân.
Nếu doanh nghiệp vẫn duy trì văn hóa giao việc bất kể thời gian, kỳ vọng nhân viên luôn sẵn sàng phản hồi tin nhắn, ngay cả những người có ý thức chăm sóc sức khỏe cũng khó tránh khỏi tình trạng quá tải.
Việc một nhân viên thường xuyên trả lời tin nhắn vào đêm khuya cũng không nên mặc nhiên được xem là thước đo của sự tận tâm hay tinh thần trách nhiệm.
Thời gian nghỉ ngơi cần được nhìn nhận là một điều kiện để người lao động phục hồi sức khỏe, duy trì năng suất và khả năng làm việc lâu dài.
“Nếu lo âu, mất ngủ kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên chủ động tìm sự hỗ trợ chuyên môn, thay vì tiếp tục cố chịu đựng”, TS Hương cho biết.
Đề xuất quyền "ngắt kết nối" ngoài giờ làm việc tại
Sáng 9/11, thảo luận tại Quốc hội về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động, đại biểu Phạm Anh Tuấn (Ninh Bình) cảnh báo nguy cơ kiệt sức tâm lý khi công việc liên tục xâm lấn thời gian nghỉ ngơi.
Đại biểu đề xuất bổ sung các quy định bảo vệ người lao động làm việc từ xa, đặc biệt là nguyên tắc tôn trọng quyền “ngắt kết nối” công việc ngoài giờ nhằm bảo vệ sức khỏe tâm thần của người lao động.