Chuyển tới nội dung chính
Thế giới & Quốc tế · Điểm tin đa nguồn

AI lộ điểm yếu trong lĩnh vực khoa học khí hậu

(Dân trí) - Một nghiên cứu chỉ ra rằng các mô hình AI có thể dễ dàng chuyển sang quan điểm phủ nhận khủng hoảng khí hậu hoặc đưa ra câu trả lời sai lệch chỉ với những phản biện nhẹ nhàng từ người dùng.

Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí 2 ngày trước Đọc bài gốc tại Dân Trí ↗
AI lộ điểm yếu trong lĩnh vực khoa học khí hậu - 1
Hội nghị thượng đỉnh về khí hậu của Liên hợp quốc ở Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ (Ảnh: Getty Images).

Báo cáo, do UNESCO và Đại học College London (UCL) thực hiện và công bố tại hội nghị khí hậu của Liên hợp quốc ở Thổ Nhĩ Kỳ (COP31), đã thử nghiệm 15 mô hình AI phổ biến nhất thế giới. Kết quả cho thấy, trong 8 trên 10 trường hợp đưa ra câu trả lời sai, các mô hình AI đã thay đổi quan điểm ngay khi người dùng bày tỏ sự bất đồng nhẹ. Chúng bắt đầu xác nhận các tuyên bố sai lệch, chẳng hạn như khẳng định “CO2 không phải là tác nhân chính gây ra biến đổi khí hậu”.

Leona Verdadero, tác giả chính của báo cáo từ UNESCO, nhấn mạnh: “AI không trung lập. Khi trả lời người dùng, nó có xu hướng điều chỉnh theo ý muốn của họ thay vì giữ vững các sự kiện thực tế. Việc AI có thể dễ dàng từ bỏ sự thật để đồng tình với những thông tin sai lệch của người dùng cho thấy chúng còn nhiều điểm yếu và dễ sai sót”.

Thận trọng với xu hướng "chiều lòng" người dùng

Báo cáo chỉ ra xu hướng rõ rệt của các mô hình AI là “chiều lòng” người dùng, ưu tiên làm hài lòng người đối diện hơn là bảo vệ các sự kiện thực tế. Đây là vấn đề thường thấy khi mọi người tìm đến các mô hình AI để xin lời khuyên cá nhân.

Ngoài ra, các mô hình AI cũng gặp khó khăn khi xử lý thông tin phức tạp. Khi được hỏi về cách thức hoạt động của một chính sách khí hậu đơn lẻ (ví dụ: thuế carbon), AI phần lớn đưa ra câu trả lời chính xác. Tuy nhiên, khi được hỏi về sự kết hợp giữa hai chính sách khí hậu, độ chính xác của chúng giảm sút nghiêm trọng, chẳng khác nào việc đoán mò ngẫu nhiên.

Tiến sĩ María Pérez-Ortiz từ UCL cảnh báo: “Các hệ thống AI thực hiện rất tốt việc giải thích kiến ​​thức khoa học, nhưng điều này có thể tạo ra cảm giác sai lệch về năng lực thực sự của chúng. Cần hết sức thận trọng khi chuyển từ việc hỏi AI về những gì chúng ta đã biết về biến đổi khí hậu sang việc hỏi AI về hành động cần thực hiện để giải quyết vấn đề này”.

Nghiên cứu cũng chỉ ra sự chênh lệch đáng kể về độ chính xác của AI tùy thuộc vào ngôn ngữ sử dụng. Độ chính xác đạt 88% đối với tiếng Anh, và ở mức khá cao đối với tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp và tiếng Bồ Đào Nha. Tuy nhiên, độ chính xác thấp hơn đối với tiếng Hindi, tiếng Bengal và tiếng Urdu, và thấp nhất là đối với tiếng Swahili, chỉ đạt 78%.

Báo cáo bày tỏ quan ngại sâu sắc vì đây là những ngôn ngữ được sử dụng tại các khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cuộc khủng hoảng khí hậu.

Cam kết "AI Antalya" và những thách thức phía trước

Cùng ngày báo cáo được công bố, Thổ Nhĩ Kỳ - quốc gia chủ nhà của hội nghị COP31 - đã đưa ra cam kết "AI Antalya", với mục tiêu đưa trí tuệ nhân tạo thành "một phần của giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu" thông qua việc vận hành các trung tâm dữ liệu bằng nguồn năng lượng "bền vững".

Tuy nhiên, bà Julie Cerqueira, đại diện Hội đồng Bảo vệ Tài nguyên Thiên nhiên, cảnh báo rằng sự phát triển nhanh chóng của AI đang "dấy lên hàng loạt mối lo ngại mới về môi trường và sự tồn vong trên toàn cầu".

Bà nhấn mạnh rằng cam kết này là một khởi đầu quan trọng, nhưng "cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa, và hành động phải thật nhanh chóng để theo kịp tốc độ phát triển chóng mặt cũng như tâm lý "đổ xô đi tìm lợi nhuận" của ngành công nghiệp này".

Ông Simon Stiell, nhà đàm phán khí hậu hàng đầu của Liên hợp quốc, cảnh báo rằng nếu AI "lan truyền thông tin sai lệch, làm suy yếu khoa học, gây chia rẽ xã hội và tập trung của cải vào một nhóm nhỏ", nó sẽ phá hủy niềm tin của công chúng - yếu tố cốt lõi mà ngành công nghiệp này cần để duy trì sự phát triển.

Ông cho biết: "Các cộng đồng dân cư đã bắt đầu phản đối việc xây dựng các trung tâm dữ liệu, do lo ngại về nguồn nước, chi phí năng lượng và tác động đến môi trường sống của họ. Như vậy, sự ủng hộ từ công chúng đang ngày càng sụt giảm nghiêm trọng".

Nguồn xuất bản gốc: Dân Trí (dantri.com.vn) · Tác giả: Dân trí N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Thế giới & Quốc tế

Xem tất cả →