Những ngày đầu tháng 11, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Tư lệnh TPHCM (Đội K74) lần lượt đưa lên 99 bộ hài cốt liệt sĩ từ một hố chôn tập thể ở khu B, Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng).
Trong khoảng 12m2 đất, các liệt sĩ nằm xếp lên nhau thành 4 lớp: 39 bộ ở lớp đầu tiên, 17 bộ ở lớp thứ hai, 24 bộ ở lớp thứ ba và 19 bộ ở lớp dưới cùng.
Đằng sau những con số ấy là một cuốn sổ tay. Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TPHCM, đã chia sẻ những trang sổ ghi lại quá trình tìm kiếm, quy tập. Mỗi trang có một sơ đồ vẽ bằng bút bi xanh, đánh dấu vị trí, tư thế của từng liệt sĩ khi Đội K74 tìm thấy.
Bốn lớp hài cốt
Trong cuốn sổ, các chấm tròn tô đậm nối với nét bút gấp khúc mô tả tư thế nằm của những người ngã xuống. Mỗi lớp hài cốt đều có bản phác thảo lại, ghi rõ ngày và số thứ tự.


Thiếu tướng Trung điểm lại từng lớp hài cốt chồng lên nhau. “Ngày 4/11, anh em quy tập được 39 bộ hài cốt ở lớp đầu tiên. Ngày 5/11, ở lớp thứ hai là 17 bộ. Ngày 6/11, thêm 24 bộ ở lớp thứ ba. Đến lớp thứ tư, anh em tìm thấy 19 bộ hài cốt”, ông chia sẻ.
Những dòng ghi chép trong sổ cho thấy nhịp làm việc khẩn trương. Riêng ngày 4/11, đến 11h20, đã có 19 bộ hài cốt được đưa lên; buổi chiều từ 13h30 đến 18h có thêm 20 bộ. Ngày 6/11, đến 17h40, cả 24 bộ hài cốt ở lớp thứ 3 đã được đặt vào quách.
Giữa những con số và sơ đồ ấy, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung dành nhiều suy nghĩ cho lực lượng trực tiếp đào tìm. “Sau buổi sáng đưa được 19 bộ hài cốt lên, gương mặt anh em đã mệt nhoài. Vậy mà trước khi trở lại làm việc buổi chiều, các chiến sĩ vẫn nhắc nhau thắp hương cho các liệt sĩ”, vị Chính ủy kể.

Càng đào xuống sâu, công việc càng nặng nề. “Ở lớp cuối cùng, khi những sợi dây trói lộ ra cùng hài cốt, anh em lặng đi”, Thiếu tướng Trung viết.
Hình ảnh chụp lại cho thấy những đoạn dây thừng bện xoắn, lấm đất, quấn lẫn với những mảnh vải, tấm nylon đã mục nát.
Nỗ lực bóc tách từng bộ hài cốt
Trao đổi với phóng viên Dân trí, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết, quá trình tìm kiếm, quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng trong đợt 1, lực lượng đã phải khai quật 8 vị trí mộ tập thể mà hài cốt bị lẫn vào nhau, hóa thổ đến mức không thể bóc tách.
"Ở đợt 2, chúng tôi cũng gặp mộ tập thể. Nhưng lực lượng đã cố gắng bóc tách ra thành từng bộ hài cốt đơn, rất công phu và tỉ mỉ", Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung chia sẻ.

Lãnh đạo Bộ Tư lệnh TPHCM bày tỏ lời cảm ơn với các cán bộ, chiến sĩ Đội K74 đã gìn giữ từng dấu vết nhỏ nhất trên hành trình trả lại tên cho các liệt sĩ. Ông khẳng định mọi dấu vết đều được gìn giữ cẩn trọng; từng vị trí được ghi lại, từng bộ hài cốt được đánh số, lấy mẫu để giám định ADN.
"Mong rằng từ những mẫu ấy sẽ có gia đình nhận được tin về người thân sau bao năm chờ đợi”, ông tâm niệm.
Việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, nơi trước đây là khu nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, được triển khai từ ngày 6/7, trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Đội K74 là đơn vị được thành lập nhằm tăng cường lực lượng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên địa bàn.
Tính đến ngày 20/11, Bộ Tư lệnh TPHCM đã xác định, quy tập được 1.061 bộ hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, trong đó có 382 bộ kèm di vật.
Trước đó, trong đợt 1, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 731 hài cốt. Bộ Tư lệnh TPHCM đã tổ chức lễ truy điệu và an táng các liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố.