UBND TPHCM đã ban hành Quyết định 7308/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Theo đó, mạng đường bộ được tổ chức theo mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, phân luồng hợp lý giao thông quá cảnh, vận tải hàng hóa với giao thông nội thị.
Quy hoạch kế thừa khung 9 tuyến cao tốc đã xác định trong quy hoạch mạng lưới đường bộ quốc gia, đồng thời xác lập cấu trúc 5 vành đai chủ đạo từ Vành đai 2 đến Vành đai 5. Trên khung này, liên danh tư vấn đưa ra 5 điều chỉnh, bổ sung đáng chú ý.
Thêm vành đai, trục Bắc - Nam và hầm nối 2 cảng
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện liên danh tư vấn lập quy hoạch (VIUP - BCG - Nikken Sekkei) cho biết, bên cạnh việc kế thừa quy hoạch quốc gia, mạng đường bộ TPHCM có 5 điều chỉnh, bổ sung quan trọng.
Điều chỉnh đầu tiên là bổ sung tuyến Vành đai 4.5, kết hợp kéo dài cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu (CT.28) về phía Bắc.

Theo đơn vị tư vấn, Vành đai 4.5 được hình thành trên cơ sở các tuyến có sẵn hoặc đã quy hoạch như cao tốc Bắc - Nam phía Tây (CT.02), quốc lộ 56B. Cách làm này giúp tiết kiệm vốn đầu tư, tận dụng hạ tầng hiện hữu để chia sẻ áp lực cho Vành đai 3 và Vành đai 4.
"Kết hợp với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu kéo dài, tuyến này thiết lập trục xương sống logistics, nối trực tiếp các vùng công nghiệp khu vực Bình Dương cũ và Đồng Nai với sân bay Long Thành, cụm cảng biển Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ mà không phải đi xuyên qua khu vực đô thị trung tâm", đại diện liên danh nói.
Theo liên danh tư vấn, đây là lời giải cho điểm nghẽn giao thông quá cảnh qua trung tâm và xung đột giữa giao thông đô thị với vận tải hàng hóa, từ đó giảm chi phí logistics.

Tuyến Vành đai 5 là sự bổ sung thứ 2 theo quy hoạch mới. Đại diện liên danh cho rằng tuyến đường mở rộng không gian phát triển cho TPHCM, tăng kết nối tới Tây Ninh, Đồng Nai và Lâm Đồng.
Vành đai 5 chuyển cấu trúc giao thông từ phạm vi nội vùng Đông Nam Bộ sang liên kết trực tiếp với vùng Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.
Điều chỉnh thứ ba là nâng cấp quốc lộ 51C (đường quy hoạch) thành một nhánh cao tốc Bắc - Nam, chạy song song với nhánh hiện hữu.

Theo quy hoạch được phê duyệt, thành phố sẽ nghiên cứu kéo dài tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành tại nút giao Tân Hiệp, đi về phía Đông qua Đồng Nai, Lâm Đồng và kết thúc tại cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết; hình thành thêm một hướng trục Bắc - Nam ngắn hơn đáng kể so với hướng hiện hữu đi qua cao tốc Long Thành - Dầu Giây và Biên Hòa - Vũng Tàu.
Đại diện liên danh cho biết, hành lang vận tải mới này kết nối trực tiếp TPHCM với Đồng bằng sông Cửu Long, giảm giao thông quá cảnh qua trung tâm, đồng thời tăng khả năng tiếp cận sân bay Long Thành và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ.

Điều chỉnh thứ tư là bổ sung tuyến nhánh nối cao tốc Long Thành - Hồ Tràm với khu vực Phước Hải, Long Hải. Theo đơn vị tư vấn, tuyến nhánh tăng kết nối từ khu vực trung tâm TPHCM và sân bay Long Thành tới chuỗi đô thị du lịch biển Long Hải - Phước Hải - Hồ Tràm sẽ tạo động lực phát triển cho khu vực ven biển.
Điều chỉnh thứ năm là bổ sung hầm vượt sông nối cảng Cái Mép - Thị Vải với cảng Cần Giờ, nằm trên tuyến Vành đai 5 TPHCM.
"Hầm nối hai khu vực giúp biến hai cảng từ thế cạnh tranh thành một siêu tổ hợp cảng trung chuyển quốc tế thống nhất", đại diện liên danh nói.
Giải pháp này tối ưu luồng hàng hải và liên thông chuỗi cung ứng giữa hai khu vực. Kết hợp với Vành đai 5, hàng hóa từ Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên có thể đi thẳng tới tổ hợp cảng này.

Nhìn tổng thể, cả 5 điều chỉnh cùng hướng tới một mục tiêu: đưa dòng hàng hóa và giao thông quá cảnh ra khỏi lõi đô thị, nối trực tiếp các cực công nghiệp với sân bay, cảng biển và mở rộng liên kết của TPHCM ra ngoài vùng Đông Nam Bộ.
Từ mạng hướng tâm sang mạng đa cực
Theo hồ sơ quy hoạch, hệ thống giao thông TPHCM sau sáp nhập được tổ chức theo tư duy "Đa cực - Tích hợp - Siêu kết nối". Trong không gian đô thị mở rộng, giao thông không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn là công cụ hình thành cấu trúc đô thị đa trung tâm, tạo động lực cho các cực phát triển mới và giảm áp lực lên khu vực lõi hiện hữu.
Thay đổi lớn nhất nằm ở cách đặt mục tiêu. Quy hoạch chuyển trọng tâm từ tăng tốc độ di chuyển sang nâng cao khả năng tiếp cận, hướng tới mô hình "thành phố 15-45 phút", nơi người dân tiếp cận trung tâm đô thị, việc làm và dịch vụ thiết yếu bằng giao thông đa phương thức trong thời gian hợp lý.

Nguyên tắc đi kèm là "phát triển phải đi liền với tháo gỡ ách tắc". Quỹ đất cho giao thông và hành lang hạ tầng phải được giữ ngay từ khâu tổ chức không gian.
Với đường bộ, tư duy này thể hiện qua việc ưu tiên các vành đai, hành lang chiến lược và trục liên vùng, từng bước giảm phụ thuộc vào các tuyến hướng tâm.
Theo hồ sơ quy hoạch, hơn 70% khối lượng hàng hóa của thành phố vẫn được vận chuyển bằng đường bộ. Đường thủy dù có chi phí rẻ hơn 30-40%, nhưng mới đảm nhận một phần nhỏ, do khâu kết nối chặng cuối còn yếu.
Tại các cảng lớn như Cát Lái, Hiệp Phước, Cái Mép, hơn 90% hàng hóa ra vào cảng được chở bằng xe đầu kéo container và ô tô tải, trong khi đường sắt quốc gia chưa kết nối trực tiếp với các cảng container nước sâu. Lượng xe hàng lớn dồn về các nút giao cửa ngõ, dùng chung đường với phương tiện của người dân, khiến các khu vực này thường xuyên ùn tắc.
Vì vậy, mạng lưới mới đặt yêu cầu hình thành các hành lang vận tải hàng hóa riêng, tách dòng logistics và giao thông quá cảnh khỏi khu vực đô thị mật độ cao.
Quy hoạch cũng lưu ý hiệu quả mạng lưới không chỉ đến từ việc mở rộng hạ tầng. Cùng với xây dựng mới, thành phố cần quản lý giao thông thông minh, tổ chức giao thông hợp lý và kiểm soát nhu cầu đi lại để khai thác tốt các tuyến đã có.
Ngày 30/10, HĐND TPHCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, đã thông qua Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, với diện tích khoảng 6.772km2, gồm 168 đơn vị hành chính.
Một ngày sau, UBND TPHCM ra Quyết định số 7308/QĐ-UBND phê duyệt quy hoạch. Đây là bản quy hoạch tổng thể đầu tiên của TPHCM sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.