Chuyển tới nội dung chính
Du lịch · Điểm tin đa nguồn

2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải

Ông Yasushi Ogura (Nhật Bản) và ông Sình Gỉ Gai - Trưởng thôn, người tiên phong, vận động người dân làm du lịch đăng đàn tranh luận về thực trạng xây dựng ở Lô Lô Chải (xã Lũng Cú, tỉnh Tuyên Quang).

Tuổi Trẻ (tuoitre.vn) · Tác giả: TUOI TRE ONLINE 20 phút trước Đọc bài gốc tại Tuổi Trẻ ↗
2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh 1.
Nhà trình tường ở Lô Lô Chải đã thay đổi nhiều - Ảnh: YASUSHI OGURA

Ông Yasushi Ogura (Nhật Bản), người đầu tiên đến hỗ trợ người dân Lô Lô Chải làm du lịch, "đánh thức" bản làng này, đăng những bức ảnh hiện trạng và quá khứ của nhà trình tường ở Lô Lô Chải. Ngay sau đó, ông Sình Gỉ Gai, cũng là người đi đầu làm du lịch, vận động người dân làm du lịch nêu quan điểm phản bác gay gắt.

Kiến trúc Lô Lô Chải đã thay đổi quá nhiều

2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh 2.
Ngôi nhà trình tường đã được cải tạo để đón khách du lịch cách đây 3 năm trước - Ảnh: YASUSHI OGURA

Yasushi Ogura là người Nhật Bản. Ông là người đã hỗ trợ người dân Lô Lô Chải bảo tồn nét văn hóa truyền thống để làm du lịch vừa thăm lại ngôi làng này tuần trước.

Ông Yasuhi cho hay vừa bất ngờ, vừa buồn vừa tiếc cho người dân ở Lô Lô Chải vì những ngôi nhà mới lấn át những ngôi nhà mang kiến trúc truyền thống của người Lô Lô.

2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh 3.
Ông Yasushi tại Lô Lô Chải - Ảnh: NVCC

"Bạn có thể tin được 2 bức ảnh này là cùng 1 ngôi nhà không? - ông Yasushi viết - Là ảnh trước và sau khi cải tạo đấy! Và liệu bạn còn cảm nhận được dù chỉ một chút văn hóa của người Lô Lô ở ngôi nhà sau khi cải tạo không?".

Theo ông Yasushi, các homestay mới xây không nhất thiết phải làm bằng tường đất, nhưng ông tiếc nuối khi ngôi nhà cũ mang văn hóa kiến trúc đặc trưng đã bị thay đổi quá nhiều.

Ông cho rằng khi cải tạo nhà cửa để làm du lịch, có thể dùng vật liệu mới, cách thi công mới, có thể thay đổi nhưng phải trân trọng kiến trúc truyền thống và văn hóa dân tộc.

Ông chỉ trích: "Người có trách nhiệm lại đi đầu trong việc cho thuê, mua đi bán lại đất đai, nhà cửa và dung túng cho những việc làm như thế này?".

2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh 4.
Bên trong ngôi nhà trình tường (ảnh chụp năm 2023) - Ảnh: YASUSHI OGURA

Ông Yasushi Ogura là 1 người Nhật có tình cảm đặc biệt với Việt Nam. Ông đến Việt Nam từ năm 1995, say mê cuộc sống văn hóa người Việt. Năm 2013, ông đến Lô Lô Chải, được gia đình ông Dìu Dỉ Chiến mời ăn cơm trưa.

Bữa cơm chỉ có 1 bát rau, 1 bát bí và 1 bát ớt. Chủ - khách không biết ngôn ngữ của nhau, nhưng chính tình cảm chân thật, hiếu khách của người dân Lô Lô khiến Yasushi yêu mảnh đất này.

Ông quay lại Lô Lô Chải nhiều lần, tài trợ tiền, hướng dẫn gia đình ông Dìu Dỉ Chiến cải tạo lại ngôi nhà trình tường cũ, làm lại nhà vệ sinh, mời thêm tình nguyện viên để hướng dẫn mở quán cà phê.

2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh 5.
Khuôn viên quán cà phê Cực Bắc - Ngôi nhà được ông Yasushi hỗ trợ cải tạo làm quán cà phê, đón khách du lịch - Ảnh: VŨ TUẤN

Đến giờ quán cà phê Cực Bắc là địa chỉ nổi tiếng thu hút khách du lịch ở làng Lô Lô Chải.

"Tôi hiểu rất rõ những khó khăn khi phải sinh sống trong một ngôi nhà trình tường bằng đất. Nhưng ngay cả với nhà trình tường, nếu biết cách khéo léo cải tạo thì vẫn có thể trở thành một homestay đầy sức hút.

Thực tế là, cho đến cách đây 2 - 3 năm, ngôi nhà này (ngôi nhà trong ảnh) từng được một người từ Hà Nội thuê lại, họ vẫn giữ nguyên bức tường đất, chỉ cải tạo nội thất bên trong cho đẹp mắt và đã kinh doanh homestay rất thành công.

Trưởng thôn: Du lịch khiến Lô Lô Chải từ nghèo xác xơ trở nên đẹp đẽ hơn

2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh 6.
Phòng ngủ của 1 ngôi nhà mới được cải tạo để đón khách du lịch ở Lô Lô Chải - Ảnh: SÌNH GỈ GAI

Sau những dòng đầy tâm tư của ông Yasushi, trưởng thôn Lô Lô Chải Sình Dỉ Gai bày tỏ nhiều trăn trở của mình.

Ông Gai là trưởng thôn Lô Lô Chải, ông cũng được coi là người "đánh thức" du lịch Lô Lô Chải. Ông Gai là người đã đi từng nhà, vận động từng người dọn dẹp vệ sinh đường làng ngõ xóm, di dời trâu bò, vật nuôi ra khu tập trung ở sau làng. Ông cũng là người tiên phong làm du lịch, được ông Yasushi hỗ trợ tiền để cải tạo nhà, đón khách.

Ông Gai trân trọng cảm ơn tình cảm, sự gắn bó và trăn trở của ông Yasushi với Lô Lô Chải. Người trưởng thôn này từng được ông Yasushi hỗ trợ cải tạo nhà trình tường để đón khách du lịch. Chính là ngôi nhà trong bức ảnh của ông Yasushi Ogura chụp.

Giãi bày với phóng viên Báo Tuổi Trẻ, ông Gai cho biết du lịch đã khiến Lô Lô Chải từ 1 làng nghèo xác xơ trở thành một nơi có được nhiều du khách yêu mến.

Ông lục lại những bức ảnh cũ, ngày mới manh nha làm du lịch, ký ức Lô Lô Chải hiện ra là những ngôi nhà tường đất nứt nẻ, mái proxi măng xám xịt, lạnh lẽo trong mưa mù mùa rét.

Những bức tường nứt nẻ, ẩm mốc, mưa gió làm chân tường bở ra thành bùn, chuột đào hang chui vào nhà cắn ngô thóc, quần áo.

Người Lô Lô ngày ấy lại nhốt vật nuôi ngay trong khuôn viên. Cả ngôi làng nhếch nhác, hôi hám.

2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh 7.
Ngôi nhà trình tường được ông Yasushi Ogura hỗ trợ kinh phí để ông Sình Gỉ Gai cải tạo, đón khách du lịch - Ảnh: YASUSHI OGURA

Ông Gai đi từng nhà vận động người trong làng nuôi nhốt trâu bò ra khu tập trung ở sau làng. Ông cũng lặn lội đi tìm nguồn làm ngói máng (ngói âm dương) để lợp nhà.

Thế rồi du lịch dần phát triển ở Lô Lô Chải. Ngoài nhà ông Gai, ông Dìu Dỉ Chiến được hỗ trợ cải tạo nhà cho đẹp hơn, thơ mộng hơn để đón khách du lịch thì có nhiều nhà khác được người dưới xuôi lên thuê lại, cải tạo làm du lịch.

Từ ngôi làng toàn mái fibro xi măng trở thành 1 ngôi làng cổ kính với tường đất, mái ngói âm dương, hàng rào đá...

Theo trưởng thôn này, nhìn lại những năm trước, người dân ở Lô Lô Chải từng đối mặt với tỉ lệ hộ nghèo cao. Có những năm tỉ lệ hộ nghèo ở mức 90%, đời sống khó khăn, thiếu thốn đủ bề.

Rồi Lô Lô Chải được công nhận là Làng du lịch tốt nhất thế giới. Nhu cầu của khách du lịch tăng cao, nhà cửa trong làng mọc lên nhiều hơn, cao hơn, hiện đại hơn để phục vụ khách.

Theo trưởng thôn Lô Lô Chải, khí hậu vùng cao khắc nghiệt, ẩm ướt, rêu phong, mưa gió, chênh lệch nhiệt độ... tường đất nứt nẻ, thấm ẩm, xuống cấp kết cấu.

2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh 8.
Lô Lô Chải khi du lịch chưa phát triển - Ảnh ông Sình Dỉ Gai cung cấp

Có nên thay đổi để phù hợp với nhu cầu thực tế?

2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh 9.
Nét mộc mạc của nhà trình tường ở Lô Lô Chải - Ảnh: VŨ TUẤN

Khi không gian chỉ có hai phòng ngủ chật hẹp, nhu cầu cải tạo, nâng cấp, mở rộng công năng để bảo đảm an toàn, vệ sinh, tiện nghi tối thiểu và quyền có chỗ ở ổn định, cải thiện đời sống của hộ gia đình là nhu cầu chính đáng, hợp lẽ tự nhiên.

Ông Gai cho rằng kiến trúc truyền thống không chỉ nằm ở việc giữ nguyên lớp vỏ nguyên trạng bất biến đến mức gây bất tiện cho đời sống, mà còn thể hiện ở tinh thần thích ứng với điều kiện tự nhiên, khí hậu, vật liệu và đời sống đương đại.

Ở công trình sau cải tạo, các yếu tố như mái dốc lợp ngói, hệ cột - lan can gỗ, tông màu vàng đất, vàng ấm gợi nhắc sắc màu trình tường và không gian sinh hoạt đón khách vẫn được đưa vào theo cách thức hiện đại hóa phục vụ lưu trú.

"Có thể mỗi người nhìn nhận mức độ "giữ hồn" khác nhau, nhưng không thể quy chụp rằng mọi sự thay đổi về quy mô hay công năng đều đồng nghĩa với việc "hoàn toàn không còn chút văn hóa" hay chỉ để check-in", ông Gai cho hay.

Ông Gai cho rằng trước đây nhiều người từ miền xuôi lên thuê nhà, cải tạo nội thất, nhà cửa trên nền đất cũ để kinh doanh là 1 phương án. Tuy nhiên không phải áp dụng cho mọi giai đoạn. Không thể lấy thành công ở 1 thời điểm để phủ nhận quyền chủ động cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất và phục vụ sinh kế lâu dài của chủ nhà.

2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh 10.
Khách du lịch muốn phòng ngủ thoáng đãng, tầm nhìn rộng - Ảnh: SÌNH GỈ GAI

"Một di sản hay bản sắc văn hóa chỉ có thể sống bền vững khi người dân nắm giữ nó có cuộc sống đủ đầy, có sinh kế ổn định, không còn bị cái nghèo bủa vây", ông Gai viết.

Du lịch đã làm cuộc sống của người dân đủ đầy, trẻ em được học hành, người dân có điều kiện để sửa sang nhà cửa, tiếp cận dịch vụ và tự tin đón tiếp du khách.

"Sự phát triển của bất kỳ điểm du lịch cộng đồng nào cũng luôn đặt ra những bài toán va chạm giữa giữ gìn giá trị truyền thống và đáp ứng nhu cầu hiện đại, việc tiếp tục đối thoại xây dựng, góp ý cụ thể về thiết kế hài hòa cảnh quan, quản lý quy hoạch, giữ gìn nếp sống văn hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ sẽ thiết thực hơn cho chính tương lai của Lô Lô Chải", ông Gai nói.

2 người 'đánh thức' du lịch Lô Lô Chải lên tiếng về hiện trạng xây dựng ở Lô Lô Chải - Ảnh 11.
Nguồn xuất bản gốc: Tuổi Trẻ (tuoitre.vn) · Tác giả: TUOI TRE ONLINE N1A tổng hợp tự động để tra cứu tin kinh tế - tài chính, giữ nguyên quyền tác giả của cơ quan báo chí gốc và dẫn liên kết trực tiếp về bài gốc.
Đọc bài gốc ↗

Đọc tiếp cùng chủ đề Du lịch

Xem tất cả →