Giới thiệu & Mục đích sử dụng
Khi chấm dứt hợp đồng lao động (HĐLĐ), một trong những thắc mắc lớn nhất của người lao động và phòng nhân sự là: Người sử dụng lao động có phải chi trả trợ cấp thôi việc hay trợ cấp mất việc làm không, và số tiền cụ thể là bao nhiêu?
Kể từ ngày 01/01/2009 khi chính sách Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) chính thức có hiệu lực, Quỹ BHTN do cơ quan BHXH quản lý đã thay thế người sử dụng lao động chi trả trợ cấp thất nghiệp cho khoảng thời gian người lao động có đóng bảo hiểm. Do đó, doanh nghiệp chỉ có trách nhiệm chi trả trợ cấp thôi việc hoặc mất việc làm cho thời gian người lao động thực tế làm việc mà KHÔNG tham gia BHTN (ví dụ: thời gian làm việc trước năm 2009, thời gian thử việc hoặc thời gian thuộc diện không phải đóng BHTN).
Ngoài ra, trong trường hợp người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt HĐLĐ hoặc sa thải người lao động trái pháp luật, Điều 41 Bộ luật Lao động 2019 quy định doanh nghiệp phải bồi thường những khoản tiền rất lớn (tiền lương trong thời gian không được làm việc, ít nhất 02 tháng tiền lương bồi thường danh dự, và tiền vi phạm thời hạn báo trước). Công cụ này hỗ trợ cả hai kịch bản: chấm dứt đúng luật và bồi thường vi phạm.
Cách dùng từng bước
-
Chọn hình thức chấm dứt hợp đồngChọn mục 'Chấm dứt đúng luật' nếu thôi việc/mất việc hợp pháp, hoặc 'Sa thải / Đơn phương trái pháp luật' nếu doanh nghiệp cho nghỉ việc sai quy định.
-
Nhập tiền lương bình quân 6 tháng liền kềĐiền mức lương bình quân theo hợp đồng lao động của 6 tháng liền kề trước khi chấm dứt hợp đồng.
-
Nhập thời gian làm việc và thời gian đóng BHTNĐiền tổng số năm và số tháng bạn đã làm việc tại doanh nghiệp, cùng số năm tháng đã tham gia Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).
-
Xem kết quả quy đổi thời gian và số tiềnHệ thống tự động trừ thời gian BHTN, làm tròn thời gian lẻ theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP và xuất chi tiết số tiền bạn được nhận.
Công thức & Phương pháp tính
Phương pháp tính toán trợ cấp tuân thủ Điều 46, 47 và Điều 8 Nghị định 145/2020/NĐ-CP:
- Trợ cấp thôi việc (Điều 46 BLLĐ 2019): Áp dụng khi người lao động đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên chấm dứt HĐLĐ theo các trường hợp: hết hạn hợp đồng, thỏa thuận chấm dứt, người lao động đơn phương đúng luật, người sử dụng lao động đơn phương đúng luật... Mức hưởng: Mỗi năm làm việc được trợ cấp một nửa (0,5) tháng tiền lương.
- Trợ cấp mất việc làm (Điều 47 BLLĐ 2019): Áp dụng khi người lao động đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên bị mất việc làm do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế; chia, tách, hợp nhất, sáp nhập doanh nghiệp... Mức hưởng: Mỗi năm làm việc trả 01 tháng tiền lương, nhưng ít nhất bằng 02 tháng tiền lương.
- Xác định thời gian làm việc để tính trợ cấp: Bằng tổng thời gian người lao động đã làm việc thực tế trừ đi thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp và thời gian đã được người sử dụng lao động chi trả trợ cấp thôi việc, mất việc làm trước đó.
- Quy tắc làm tròn thời gian làm việc (Khoản 3 Điều 8 Nghị định 145):
- Từ đủ 01 tháng đến đủ 06 tháng: được tính bằng 1/2 năm (0,5 năm).
- Trên 06 tháng: được tính bằng 01 năm (1,0 năm).
- Dưới 01 tháng: không được tính.
- Tiền lương làm căn cứ tính trợ cấp: Là tiền lương bình quân theo HĐLĐ của 06 tháng liền kề trước khi thôi việc hoặc mất việc làm (bao gồm mức lương theo công việc, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác ghi trong HĐLĐ).
Ví dụ minh họa
Ví dụ 1 (Trợ cấp thôi việc): Anh Q làm việc tại Công ty X từ ngày 01/01/2006 đến ngày 31/03/2026 (tổng cộng 20 năm 3 tháng, tức 243 tháng). Thời gian anh Q tham gia BHTN là từ 01/01/2009 đến 31/03/2026 (17 năm 3 tháng, tức 207 tháng). Tiền lương bình quân 6 tháng của anh Q là 14.000.000 đ/tháng.
- Thời gian làm việc tính trợ cấp thôi việc của anh Q: 243 − 207 = 36 tháng (đúng 3 năm làm việc trước khi có BHTN).
- Số tiền trợ cấp thôi việc Công ty X phải trả cho anh Q: 3 năm × 0,5 tháng × 14.000.000 đ = 21.000.000 đồng.
Ví dụ 2 (Trợ cấp mất việc làm có bảo lưu mức sàn): Chị K làm việc tại doanh nghiệp từ 01/06/2007, chưa đóng BHTN thời kỳ đầu, thời gian tính trợ cấp còn lại là 10 tháng. Lương bình quân là 10.000.000 đ/tháng. Khi doanh nghiệp tái cơ cấu dẫn đến mất việc làm:
- 10 tháng làm tròn thành 1,0 năm. Tính theo công thức: 1,0 × 10.000.000 = 10.000.000 đ.
- Tuy nhiên, Luật Lao động quy định trợ cấp mất việc làm tối thiểu bằng 02 tháng tiền lương, nên công ty bắt buộc phải chi trả cho chị K là 20.000.000 đồng.
Lưu ý quan trọng
Trường hợp người lao động chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật hoặc người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu theo quy định của pháp luật về BHXH thì người sử dụng lao động không phải chi trả trợ cấp thôi việc (Khoản 1 Điều 46 BLLĐ 2019). Khoản tiền trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm do người sử dụng lao động chi trả đúng quy định của Bộ luật Lao động được miễn thuế thu nhập cá nhân (theo Điểm b Khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC). Phần chi trả vượt mức quy định của luật mới phải chịu thuế TNCN.
Câu hỏi thường gặp
Ai được nhận trợ cấp thôi việc và ai được nhận trợ cấp mất việc làm?
Trợ cấp thôi việc áp dụng khi chấm dứt HĐLĐ thông thường (hết hạn hợp đồng, thỏa thuận nghỉ việc, người lao động đơn phương chấm dứt hợp pháp). Trợ cấp mất việc làm áp dụng khi người lao động bị mất việc làm do doanh nghiệp thay đổi cơ cấu, đổi mới công nghệ, lý do khủng hoảng kinh tế hoặc chia, tách, sáp nhập doanh nghiệp.
Tại sao thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp lại bị trừ ra?
Từ ngày 01/01/2009, Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp do Nhà nước quản lý đã thu phí đóng hàng tháng của doanh nghiệp và người lao động để chi trả trợ cấp thất nghiệp khi nghỉ việc. Để tránh chi trả hai lần (trùng lặp quyền lợi), pháp luật quy định doanh nghiệp không phải trả trợ cấp thôi việc cho khoảng thời gian người lao động đã tham gia BHTN.
Thời gian làm việc lẻ được làm tròn như thế nào?
Theo Khoản 3 Điều 8 Nghị định 145/2020/NĐ-CP: Thời gian làm việc để tính trợ cấp có tháng lẻ từ đủ 01 tháng đến đủ 06 tháng được tính bằng 1/2 năm (0,5 năm); từ trên 06 tháng được tính bằng 01 năm làm việc. Dưới 01 tháng thì không được tính.
Doanh nghiệp sa thải nhân viên trái luật thì phải bồi thường những gì?
Theo Điều 41 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động phải: (1) Nhận người lao động trở lại làm việc; (2) Trả tiền lương, đóng BHXH trong những ngày không được làm việc; (3) Bồi thường thêm một khoản tiền ít nhất bằng 02 tháng tiền lương; (4) Bồi thường tiền vi phạm thời hạn báo trước (nếu có).
Tiền trợ cấp thôi việc có phải nộp thuế thu nhập cá nhân không?
Khoản trợ cấp thôi việc do người sử dụng lao động chi trả đúng mức quy định của Bộ luật Lao động (0,5 tháng lương/năm làm việc tính trợ cấp) thuộc diện thu nhập được miễn thuế TNCN. Nếu doanh nghiệp tự nguyện chi trả thêm khoản tiền hỗ trợ vượt mức luật định thì phần vượt mức đó sẽ chịu thuế TNCN.
Thời hạn doanh nghiệp phải thanh toán tiền trợ cấp thôi việc là bao lâu?
Theo Khoản 1 Điều 48 Bộ luật Lao động 2019, trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền có liên quan đến quyền lợi của mỗi bên (trong trường hợp đặc biệt như thiên tai, hỏa hoạn, tái cơ cấu có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày).
Căn cứ pháp lý & Nguồn tham khảo
- Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 (Điều 46 (Trợ cấp thôi việc), Điều 47 (Trợ cấp mất việc làm), Điều 41 (Bồi thường chấm dứt trái luật))
- Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Bộ luật Lao động (Điều 8 quy định chi tiết trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm và quy tắc làm tròn năm)
- Thông tư 111/2013/TT-BTC hướng dẫn Luật Thuế TNCN (Quy định miễn thuế TNCN đối với trợ cấp thôi việc theo luật)