Giới thiệu & Mục đích sử dụng
Khi lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo khung pháp lý của Luật Điện lực 61/2024/QH15, Nghị định 58/2025/NĐ-CP và Nghị định 243/2026/NĐ-CP, sai lầm phổ biến nhất của chủ nhà là lấy tổng sản lượng điện phát nhân với một mức giá điện bình quân cố định. Trên thực tế, phần điện tự dùng ban ngày giúp gia đình cắt bỏ trực tiếp các kWh ở bậc thang cao nhất (Bậc 4 giá 3.456 đ và Bậc 5 giá 3.844 đ/kWh chưa VAT theo QĐ 2892/QĐ-BCT), trong khi phần điện dư phát lên lưới lại chịu trần thanh toán tối đa theo quy định.
Công cụ của N1A mô phỏng sát thực tế cả 3 phương án đầu tư: hệ bám tải không phát lưới, hệ không pin bán điện dư áp trần 50% sản lượng và hệ hybrid kèm pin lưu trữ BESS — đồng bộ giờ nắng đỉnh PSH của 34 tỉnh thành mới và biểu đồ dòng tiền tích lũy 20 năm.
Cách dùng từng bước
-
Chọn tỉnh/thành phố lắp đặt và công suất dàn pin (kWp)Chọn một trong 34 tỉnh/thành phố mới để tự động lấy giờ nắng đỉnh (PSH) tương ứng, hoặc chọn cấu hình gợi ý (3 kWp, 5 kWp không pin 60 triệu, 5 kWp kèm pin BESS 5 kWh giá 90 triệu) và nhập vốn đầu tư.
-
Nhập mức tiêu thụ điện hàng tháng hoặc quy đổi từ tiền điệnĐiền số kWh nhà đang dùng mỗi tháng (hoặc nhập thẳng số tiền hóa đơn EVN rồi bấm 'Quy đổi sang kWh') cùng tỷ lệ tự tiêu thụ ban ngày.
-
So sánh có pin lưu trữ vs không pin và dòng tiền 20 nămXem thời gian hoàn vốn, cảnh báo phần điện dư vượt trần 50% theo NĐ 243/2026/NĐ-CP và chuyển sang tab 'So sánh 3 kịch bản' để chọn phương án tối ưu.
Công thức & Phương pháp tính
Công thức tính sản lượng phát và tiền điện EVN tiết kiệm theo lũy tiến
- Sản lượng phát trung bình tháng:
E_phát = Công suất (kWp) × PSH (giờ nắng đỉnh/ngày) × 30 × PR(hệ số hiệu suất hệ thốngPR = 0,80sau khi trừ tổn hao nhiệt độ, dây dẫn và biến tần). - Tiền điện tiết kiệm đúng bản chất bậc thang: Nếu nhà dùng
E_dùngkWh và tự tiêu thụE_tự_dùngkWh tại chỗ, số tiền điện tiết kiệm được làHóa đơn EVN(E_dùng) − Hóa đơn EVN(E_dùng − E_tự_dùng)theo biểu 5 bậc mới QĐ 2892/QĐ-BCT kèm 8% VAT.
Quy định trần bán điện dư 50% theo NĐ 58/2025 & NĐ 243/2026/NĐ-CP
Đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ có đấu nối với lưới điện quốc gia, lượng điện dư được thanh toán tối đa theo tỷ lệ trần pháp luật (công cụ áp dụng ngưỡng 50% tổng sản lượng phát thực tế với đơn giá tham chiếu 844,8 đ/kWh); phần điện phát vượt quá ngưỡng trần này ghi nhận bằng 0 đồng khi hoàn vốn.
Ví dụ minh họa
- Ví dụ 1 — Hộ TP.HCM lắp 5 kWp không pin lưu trữ (vốn 60 triệu đ): Giờ nắng đỉnh
PSH = 4,2h,PR = 0,80cho sản lượng 504 kWh/tháng. Gia đình dùng 650 kWh/tháng (tiền điện trước lắp 2.010.744 đ), tự dùng ban ngày 55% (277 kWh) giúp điện lưới mua thêm giảm xuống còn 373 kWh (hóa đơn còn 993.235 đ) -> tiết kiệm EVN 1.017.509 đ/tháng. Phần dư 226,8 kWh (< 50% tổng phát nên được trả đủ ở mức 844,8 đ/kWh) thu thêm 191.601 đ/tháng. Tổng lợi ích 1.209.110 đ/tháng, hoàn vốn trong khoảng 49,6 tháng (~4,1 năm). - Ví dụ 2 — Hộ TP.HCM lắp 5 kWp + pin lưu trữ BESS 5 kWh (vốn 90 triệu đ): Nhờ pin tích điện dùng buổi tối, tỷ lệ tự dùng nâng lên 85% (428 kWh), tiền điện EVN giảm xuống còn 521.281 đ (tiết kiệm 1.489.463 đ/tháng) cộng bán dư 75,6 kWh thu 63.867 đ/tháng -> tổng 1.553.330 đ/tháng, hoàn vốn sau ~57,9 tháng (~4,8 năm).
- Ví dụ 3 — Nhà đi làm cả ngày chỉ tự dùng 30% (151,2 kWh): Lượng dư 352,8 kWh (70% tổng phát) bị chặn trần 50% nên EVN chỉ thanh toán tối đa 252 kWh (212.890 đ/tháng); 100,8 kWh vượt trần không thu được tiền, rất nên sạc xe điện ban ngày hoặc lắp thêm pin lưu trữ.
Lưu ý quan trọng
Hầu hết các hệ thống điện mặt trời có biến tần (inverter) tuổi thọ thiết kế 10–12 năm trong khi tấm pin bảo hành hiệu suất 25 năm (suy hao khoảng 0,5%–0,6%/năm). Bạn có thể nhập thêm khoản dự phòng thay biến tần ở năm thứ 10 vào ô tương ứng để đánh giá sát dòng tiền ròng 20 năm. Kiểm tra thêm bậc thang giá điện tại công cụ Tính tiền điện sinh hoạt 5 bậc mới.
Câu hỏi thường gặp
Khi lắp điện mặt trời mái nhà năm 2026 có được bán lại 100% điện dư cho EVN không?
Không. Theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP và điều chỉnh tại Nghị định 243/2026/NĐ-CP dành cho mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ, sản lượng điện dư phát lên lưới chỉ được mua lại trong giới hạn trần quy định (mô phỏng áp ngưỡng 50% tổng sản lượng phát), phần vượt trần không được thanh toán tiền.
Tại sao phần điện tự dùng ban ngày lại có giá trị cao gấp 3–4 lần tiền bán điện dư?
Mỗi kWh tự dùng trực tiếp sẽ triệt tiêu lượng điện bạn phải mua từ EVN ở các bậc thang cao nhất (từ 2.894 đến 3.844 đ/kWh chưa VAT, tương đương 3.125 – 4.151 đ/kWh sau VAT 8%), trong khi giá bán điện dư tham chiếu chỉ khoảng 844,8 đ/kWh.
Gia đình dùng dưới 200 kWh/tháng có nên đầu tư điện mặt trời không?
Với hộ dùng dưới 200 kWh/tháng, đơn giá EVN mới đang ở Bậc 1–2 (1.901 – 2.289 đ/kWh chưa VAT), tiền điện chưa cao nên thời gian hoàn vốn sẽ kéo dài trên 6–7 năm. Điện mặt trời đạt hiệu quả nhanh nhất khi gia đình tiêu thụ từ 450–500 kWh/tháng trở lên và có điều hòa hoặc phụ tải chạy ban ngày.
Nên chọn hệ bám tải (Zero-Export) hay đầu tư thêm pin lưu trữ BESS?
Nếu nhà có người ở nhà ban ngày (làm việc từ xa, kinh doanh, văn phòng, điều hòa trưa) và tự dùng trên 60% lượng phát, hệ hòa lưới không pin hoàn vốn nhanh hơn (~4 năm). Nếu cả nhà đi làm từ sáng đến tối chỉ dùng điện sau 18h, pin lưu trữ BESS giúp nâng tự dùng từ 30% lên 85% và tránh bị lãng phí điện dư vượt trần.
Miền Bắc mùa đông ít nắng hơn Miền Nam thì hoàn vốn chậm hơn bao nhiêu?
Hà Nội và đồng bằng Bắc Bộ có số giờ nắng đỉnh trung bình khoảng 3,4 giờ/ngày so với 4,2 giờ tại TP.HCM và 4,8–4,9 giờ tại Nam Trung Bộ (Khánh Hòa, Ninh Thuận cũ). Do đó cùng một cấu hình 5 kWp, thời gian hoàn vốn ở Miền Bắc thường lâu hơn khoảng 1 – 1,3 năm so với Miền Nam.
Tính tiết kiệm điện mặt trời theo biểu 5 bậc mới (QĐ 2892) có lợi hơn biểu 6 bậc cũ không?
Với hộ dùng nhiều điện (> 700 kWh/tháng), biểu 5 bậc mới có Bậc 5 lên tới 3.844 đ/kWh chưa VAT (~4.151,5 đ/kWh đã VAT), cao hơn Bậc 6 cũ (3.460 đ/kWh). Do đó mỗi kWh điện mặt trời cắt đỉnh giúp chủ nhà tiết kiệm nhiều tiền hơn và rút ngắn thời gian hoàn vốn.