Chuyển tới nội dung chính

Bản đồ theo dõi đường đi của bão, áp thấp nhiệt đới & cảnh báo động đất thời gian thực

Bản đồ vector Việt Nam và Biển Đông theo dõi các trận động đất mới nhất từ USGS và xoáy thuận nhiệt đới từ GDACS theo thời gian thực, hỗ trợ mô phỏng quỹ đạo các cơn bão lớn trong lịch sử (Yagi 2024, Noru 2022, Damrey 2017), quy đổi cấp gió bão QĐ 18/2021/QĐ-TTg và tính năng lượng địa chấn Gutenberg-Richter.

Giới thiệu & Mục đích sử dụng

Trong mùa mưa bão hoặc khi có rung chấn tại Tây Bắc, Kon Plông (Kon Tum) hay vành đai biển Đông Nam Á, nhu cầu kiểm tra nhanh tọa độ tâm bão, khoảng cách tới các tỉnh ven biển, Quần đảo Hoàng Sa và Quần đảo Trường Sa cùng thông số động đất mới nhất trở nên rất cấp thiết. Công cụ bản đồ thiên tai của N1A tổng hợp dữ liệu địa chấn từ Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) và cảnh báo xoáy thuận nhiệt đới từ hệ thống GDACS (Liên Hợp Quốc – Ủy ban Châu Âu) qua máy chủ Node có bộ nhớ đệm an toàn.

Bản đồ dựng bằng đồ họa vector SVG độc lập giúp hiển thị sắc nét ngay cả khi mạng yếu hoặc nhúng trong bài viết tin tức mà không phụ thuộc vào dịch vụ ô bản đồ bên ngoài. Ngoài chế độ theo dõi trực tiếp, người dùng còn có thể bật mô phỏng quỹ đạo bão tham khảo trong quá khứ (như bão Yagi 2024, Noru 2022), quy đổi nhanh sức gió từ bản tin quốc tế (knots/mph) sang cấp gió Việt Nam theo Quyết định 18/2021/QĐ-TTg, và tính năng lượng giải phóng của một trận động đất.

Cách dùng từng bước

  1. Lọc phạm vi và xem dữ liệu động đất – bão trực tiếp
    Chọn phạm vi Việt Nam & Biển Đông hoặc Châu Á – Thái Bình Dương, chọn số ngày (24 giờ, 7 ngày, 30 ngày) và ngưỡng độ lớn M tối thiểu để tải danh sách sự kiện trực tiếp từ USGS và GDACS.
  2. Nhấp vào tâm chấn hoặc điểm bão để đo khoảng cách thực tế
    Bấm vào từng điểm tròn trên bản đồ hoặc từng dòng trong danh sách bên dưới để tự động tính khoảng cách đường chim bay (km), hướng phương vị tới thành phố/quần đảo Việt Nam gần nhất và năng lượng TNT tương đương.
  3. Quy đổi cấp gió bão QĐ 18/2021 và tính năng lượng địa chấn
    Mở tab Quy đổi Cấp gió & Giờ bão đổ bộ để đổi giữa km/h, m/s, knots và ước tính thời gian tâm bão áp sát bờ; hoặc dùng tab Năng lượng Động đất để so sánh độ chênh năng lượng giữa hai cấp độ Richter/Moment.

Công thức & Phương pháp tính

Hệ thống kết hợp nguồn dữ liệu mở chính thống với các chuẩn quy đổi kỹ thuật Việt Nam và quốc tế:

  • Phân cấp gió bão theo Quyết định 18/2021/QĐ-TTg (Phụ lục III): Áp thấp nhiệt đới là cấp 6–7 (10,8–17,1 m/s hay 39–61 km/h); Bão từ cấp 8 đến cấp 15 (62–183 km/h); và từ cấp 16 trở lên (51,0–56,0 m/s tức 184–201 km/h ở cấp 16; 56,1–61,2 m/s tức 202–220 km/h ở cấp 17; trên cấp 17 khi vượt 61,2 m/s) được xếp loại là Siêu bão (Rủi ro thiên tai cấp độ 5 khi tác động đất liền và ven bờ).
  • Lưu ý khác biệt 10 phút vs 1 phút khi đọc bản tin nước ngoài: Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia Việt Nam (NCHMF) và Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đo sức gió duy trì trung bình 10 phút, trong khi Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp Mỹ (JTWC) đo trung bình 1 phút. Vì vậy, cùng một cơn bão, số knots của JTWC thường cao hơn chuẩn 10 phút khoảng 12% (V10m ≈ 0,88 × V1m).
  • Tính toán khoảng cách và năng lượng địa chấn: Khoảng cách từ tâm bão hoặc tâm chấn đến đất liền sử dụng công thức cầu Haversine (R = 6.371 km) kèm phân chia 16 hướng la bàn tiếng Việt. Năng lượng sóng địa chấn áp dụng công thức Gutenberg-Richter E = 10^(4,8 + 1,5 × M) Joules, cho thấy mỗi khi độ lớn M tăng 1,0 đơn vị, năng lượng giải phóng tăng khoảng 31,62 lần.
Khoảng cách Haversine với bán kính Trái Đất R = 6.371 km; cấp gió bão 1–17+ theo Phụ lục III Quyết định 18/2021/QĐ-TTg (cấp 16 trở lên là siêu bão ≥ 51,0 m/s). Năng lượng động đất Gutenberg-Richter: log10(E_Joules) = 4,8 + 1,5 × M.

Ví dụ minh họa

  • Quy đổi sức gió báo nước ngoài: Khi bản tin JMA công bố bão duy trì 100 knots, công cụ quy đổi thành 185,2 km/h (51,4 m/s), tương ứng chính xác Siêu bão cấp 16 theo thang Việt Nam.
  • So sánh động đất M4,0 và M6,0: Dù chỉ hơn 2 bậc trên thang logarit, biên độ dao động của trận M6,0 lớn gấp 100 lần và năng lượng giải phóng lớn gấp 1.000 lần trận M4,0 (tương đương chuyển từ mức 15 tấn TNT lên hơn 15.000 tấn TNT).

Lưu ý quan trọng

Miễn trừ trách nhiệm phòng chống thiên tai: N1A tổng hợp dữ liệu kỹ thuật phục vụ tham khảo và giáo dục cộng đồng; dữ liệu địa chấn nhỏ cục bộ dưới ngưỡng công bố toàn cầu của USGS (thường M < 4,0 ngoài nước Mỹ) có thể cần tra cứu thêm tại cổng thông tin của Viện Vật lý Địa cầu Việt Nam (IGP-VAST). Khi có bão hoặc áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng trực tiếp tới Việt Nam, người dân luôn tuân thủ tuyệt đối bản tin cảnh báo và chỉ đạo sơ tán từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (NCHMF) và Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Theo quy định Việt Nam, bão mạnh từ cấp mấy trở lên được gọi là siêu bão?

Theo Quyết định 18/2021/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, bão có sức gió mạnh nhất từ cấp 16 trở lên (tốc độ gió trung bình 10 phút từ 51,0 m/s tức 184 km/h trở lên) được định nghĩa là siêu bão.

Tại sao bản tin bão của Mỹ (JTWC) và Việt Nam/Nhật Bản (NCHMF/JMA) hay chênh lệch vận tốc gió?

NCHMF và JMA dùng vận tốc gió duy trì trung bình trong 10 phút, còn JTWC và NHC của Mỹ dùng gió duy trì trung bình trong 1 phút. Do lấy trung bình ngắn hơn, con số của Mỹ thường cao hơn khoảng 12–14% dù cùng quan trắc một cơn bão.

Mạng lưới USGS có ghi nhận hết các trận động đất nhỏ ở Kon Tum hay Tây Bắc không?

USGS thu nhận tốt các trận động đất từ M ≥ 4,0–4,5 trở lên trên toàn cầu. Với các trận động đất nhẹ hoặc động đất kích thích dưới M 4,0 trong lãnh thổ Việt Nam, hệ thống trạm địa chấn quốc gia của Viện Vật lý Địa cầu Việt Nam sẽ ghi nhận đầy đủ hơn.

Động đất ở độ sâu nông (10 km) và sâu (200 km) khác nhau thế nào về mức độ nguy hiểm?

Cùng một độ lớn M, động đất nông (≤ 35 km) truyền năng lượng lên mặt đất ngay trên tâm chấn với quãng đường ngắn nên gây rung lắc mạnh hơn nhiều so với động đất sâu dưới lớp phủ (> 70–200 km).

Vì sao khi chọn chế độ Trực tiếp đôi khi không thấy cơn bão nào trên Biển Đông?

Nếu tại thời điểm bạn truy cập không có xoáy thuận nhiệt đới nào đang hoạt động trên Tây Bắc Thái Bình Dương hay Biển Đông, hệ thống sẽ báo trung thực 0 cơn bão hoạt động. Bạn có thể chuyển sang chế độ Mô phỏng quỹ đạo (Yagi 2024, Noru 2022, Damrey 2017) để khảo sát đường đi và sức gió thực tế từng chặng.

Mỗi bậc tăng trên thang độ lớn động đất (Magnitude) tương ứng tăng bao nhiêu lần năng lượng?

Do thang Magnitude tính theo logarit cơ số 10, tăng 1,0 đơn vị M tương ứng biên độ sóng địa chấn tăng 10 lần và tổng năng lượng giải phóng tăng √1000 ≈ 31,62 lần.

Căn cứ pháp lý & Nguồn tham khảo

Thông số và quy định cập nhật đến: 2026-11-14